Private kwaliteitsborging

De Tweede Kamer heeft het wetsvoorstel over kwaliteitsborging in de bouw aangenomen. Het wetsvoorstel gaat nu door naar de Eerste Kamer. Het is de bedoeling het nieuwe stelsel vanaf 2018 stapsgewijs in te voeren. Private kwaliteitsborging is een samenhangend stelsel van kwaliteitseisen en -procedures waarmee marktpartijen aantoonbaar garanderen dat het te realiseren bouwplan bij oplevering een bepaald kwaliteitsniveau heeft. Het kwaliteitsniveau is gerelateerd aan de bouwtechnische voorschriften van het Bouwbesluit. Dit betekent een andere rol voor bouw- en woningtoezicht.

Het wetsvoorstel heeft gevolgen voor burgers en bedrijven. Bij de aanvraag om een omgevingsvergunning voor het bouwen hoeven niet langer gegevens te worden verlangd waaruit blijkt dat het bouwwerk voldoet aan de bouwtechnische voorschriften. Aangetoond moet worden met welk toegelaten instrument en met welke gerechtigde kwaliteitsborger wordt gewerkt.

Wat wordt de impact van de Wet Kwaliteitsborging voor de bouwpraktijk ? Hoe kan worden bereikt dat het eindresultaat van een project voldoet aan de vooraf gestelde eisen? Dit krijgt impact op de bouwers, onderaannemer, producenten, leveranciers en adviseurs, maar ook op juristen, advocaten en bevoegd gezag.

Als gevolg van de nieuwe wet verschuift de focus in de bouw van het vooraf verkrijgen van een vergunning naar het tijdens en achteraf kunnen aantonen dat wordt voldaan aan de eisen van Bouwbesluit 2012 en andere afgesproken kwaliteitseisen. Daarom is het noodzakelijk om risico’s gedurende het gehele ontwerp- en uitvoeringsproces goed te inventariseren en te managen en om de kwaliteit op alle onderdelen te kunnen aantonen.

In plaats van de gemeente controleert een (private) kwaliteitsborger gedurende het ontwerp- en uitvoeringsproces of wordt gebouwd volgens Bouwbesluit 2012. Een kwaliteitsborger werkt met een ‘instrument’ (een beoordelingsmethodiek). In het instrument is beschreven hoe de kwaliteitsborging en bijbehorende controles (o.a. diepgang, frequentie) moeten worden uitgevoerd.

De bouwer is er primair verantwoordelijk voor dat wordt gebouwd volgens de tekeningen en bijbehorende adviesrapporten. Hoe beter de bouwer inzichtelijk maakt en vastlegt dat ontwerp- en uitvoering conform Bouwbesluit 2012 worden gerealiseerd, des te effectiever dat de kwaliteitsborger zijn werk kan doen. Onderaannemers en leveranciers kunnen de bouwer helpen door voor hun producten bewijslast aan te leveren dat wordt voldaan aan de gestelde eisen en door hierop garanties te verstrekken.

De architecten en adviseurs leveren de inhoudelijke kennis om er samen met de bouwer voor te zorgen dat het eindproduct voldoet aan Bouwbesluit 2012. Zij zijn ook verantwoordelijk voor een groot deel van de bewijslast en dossiervorming waaruit blijkt dat ook daadwerkelijk wordt voldaan. Dat heeft gevolgen voor de wijze van advisering. Adviezen moeten integraal zijn en worden afgestemd op het ontwerp.

Voor de gemeente vervalt grotendeels de technisch-inhoudelijke toetsing aan het Bouwbesluit en komt er een aantal voornamelijk administratieve taken bij, zoals de controle of het juiste instrument voor kwaliteitsborging is toegepast en een controle of er sprake is van een erkende kwaliteitsborger. Zij toetsen in het voorgenomen stelsel niet langer aan bouwtechnische voorschriften en zij houden geen toezicht meer op het bouwen tijdens de bouw wat betreft de naleving van die voorschriften. In plaats daarvan toetsen zij of toegelaten instrumenten voor kwaliteitsborging worden toegepast die geschikt zijn voor de risicoklasse van het bouwwerk en of de gekozen kwaliteitsborger gerechtigd is om het instrument toe te passen. Voor het behandelen van vergunningaanvragen zijn dus minder ambtenaren met een bouwtechnische achtergrond nodig zijn. Gemeenten houden bij vergunningverlening wel hun taken in het kader van de toetsing aan bestemmingplannen, bouwverordening, welstand en omgevingsveiligheid. Een groot deel van de werkzaamheden in het kader van de vergunningverlening voor het bouwen zal dus blijven bestaan. Gemeenten houden ook het toezicht en de handhaving voor de bestaande voorraad.

Voor juristen en advocaten leidt de inwerkingtreding van de Wet Kwaliteitsborging voor het bouwen tot een nieuwe reeks interessante uitdagingen vanwege een verandering van de taken van de gemeente, maar ook vanwege de introductie van een kwaliteitsborger en de verhouding tussen deze kwaliteitsborger en de andere betrokken partijen. Ook de wijzigingen in het burgerlijk wetboek rondom aansprakelijkheid van de aannemer zal op dat gebied het nodige teweeg brengen.

Kortom: de nieuwe Wet Kwaliteitsborging voor het bouwen geeft nieuwe kansen en uitdagingen voor alle betrokken partijen bij de bouw. Het zal in het begin even wennen zijn, maar de nieuwe wet biedt een goede impuls om met elkaar te komen tot een hoger doel: een betere bouwkwaliteit en een tevreden consument.

Infoblad Private kwaliteitsborging in het bouwtoezicht
Naar aanleiding van de adviezen van de Commissie Fundamentele vernieuwing van de bouw is op 27 november 2013 een brief naar de Tweede Kamer gestuurd met de beleidsvoornemens op hoofdlijnen. Kern is dat in de toekomst bouwpartners zelf hun kwaliteitsborging moeten regelen. Het bevoegd gezag kijkt naar welstand, ruimtelijke ordening en de veiligheid van derden, private partijen zorgen zelf voor het voldoen aan het Bouwbesluit. In een overgangsperiode van minimaal drie jaar mag een bouwpartij kiezen voor private kwaliteitsborging of het huidige toezicht door de gemeente. Op 15 april 2016 is het Wetsvoorstel Kwaliteitsborging voor het bouwen aan de Tweede Kamer toegezonden.

De Tweede Kamer heeft het wetsvoorstel op 21 februari 2017 aangenomen.

Download hier het infoblad.

De bouwaanvraag: hoe gaat dat straks eigenlijk werken?

Klik hier voor de toelichting op de strip.

Relevante wetgeving

Wetsvoorstel Kwaliteitsborging voor het bouwen

Op vrijdag 8 april 2016 heeft de ministerraad op voorstel van Minister Blok ingestemd met het aangepaste Wetsvoorstel Kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb). De Wkb voorziet in een nieuw stelsel voor kwaliteitsborging in de bouw en een aanscherping van de aansprakelijkheidsregels voor aanneming van bouwwerken. Het wetsvoorstel voorziet in een gefaseerde inwerkingtreding van de nieuwe regels vanaf 1 januari 2017. Het voorstel van wet en de toelichting erop zijn voor verdere besluitvorming op 15 april 2016 aan de Tweede Kamer toegezonden.

Download:

Omgevingswet:

Omgevingswet (33.962, nr.156)

Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl)

Meer informatie

Beantwoording van de 7 vragen uit het Integraal afwegingskader voor beleid en regelgeving Pdf-document 247 kB

Algemeen Overleg bouwregelgeving van 16 maart 2016

Naar aanleiding van het Algemeen Overleg bouwregelgeving op 16 maart 2016 hoopt minister Blok het wetsvoorstel private kwaliteitsborging bouwen nu toch binnenkort bij de Kamer in te dienen. Het onderwerp leeft enorm; op Omgevingsweb ontvangen en publiceren wij wekelijks tientallen nieuwsberichten en opinies over dit onderwerp.

Er is in de markt, maar ook bij de overheden, veel onduidelijkheid over waarom dit proces zo lang duurt. Waar ligt dat aan? En wat vinden de diverse partijen en stakeholders hier nu van? Wat zijn hun standpunten en waarom zijn ze voor of juist tegen? Wij vroegen de 12 belangrijkste belangengroepen om hun mening hierover te geven:

Standpunten van belanghebbenende partijen en stakeholders betreffende de Wet kwaliteitsborging na
Debat in tweede termijn over de Wet kwaliteitsborging - 16 februari 2017

Er is nog geen jurisprudentie over dit onderwerp.