De minister van Defensie en de staatssecretaris houden vast aan de versnelde totstandkoming van het Besluit defensiegereedheid fysieke leefomgeving (Bdfl), ondanks kritiek op de consultatieversie waarin meerdere juridische en ecologische onderdelen nog als “PM” stonden ingevuld. In antwoorden op Kamervragen van Vellinga-Beemsterboer (D66) stelt Defensie dat de ontbrekende stukken later worden aangevuld en dat een nieuwe internetconsultatie niet nodig is.
Tussen 6 juli en 17 augustus 2026 stonden drie AMvB’s onder de Wet op Defensiegereedheid open voor internetconsultatie: het Bdfl, het Besluit gegevensverwerking defensie en het Besluit defensiegereedheid personeel. Volgens Defensie ging het om conceptdocumenten, waarin op onderdelen nog “p.m.” was opgenomen.
“Deze PM-posten worden aangevuld in het ontwerpbesluit dat ter voorhang wordt aangeboden aan de Staten-Generaal,” schrijft het ministerie. Tijdens de consultatiefase zijn volgens Defensie “waardevolle reacties” ontvangen die worden betrokken bij het voltooien van de AMvB’s.
De kern van de kritiek betrof dat belanghebbenden tijdens consultatie niet konden beschikken over de passende beoordeling, de milieueffectrapportage en de onderbouwing van de verhouding tot internationaal en Europees recht. Defensie wijst dat bezwaar af.
“Internetconsultatie is één stap in een zorgvuldig, gelaagd besluitvormingsproces,” aldus het ministerie. Voor dat doel is het volgens Defensie “niet noodzakelijk” dat dergelijke onderzoeken vooraf volledig zijn voltooid.
Op de vraag of inmiddels alle stukken beschikbaar zijn en of dan een nieuwe consultatie volgt, antwoordt Defensie nee. De passende beoordeling wordt “parallel aan de totstandkoming van het Bdfl opgesteld” en later tijdens de voorhang alsnog vrijgegeven voor internetconsultatie. Een nieuwe consultatieronde acht Defensie niet nodig.
Defensie zet de versnellingslijn nadrukkelijk neer tegen de achtergrond van de veiligheidssituatie. “De internationale veiligheidssituatie en de grondwettelijke taak tot landsverdediging vereisen een onmiddellijke en versnelde gereedstelling van de krijgsmacht,” staat in de beantwoording.
Volgens het ministerie belemmeren “juridische en procedurele knelpunten” de gereedstelling, waaronder langdurige besluitvorming, ingewikkelde procedures en uitgebreide onderzoekslasten. De Wet op Defensiegereedheid moet die belemmeringen wegnemen.
Defensie erkent wel dat de passende beoordeling onderdeel is van het traject. Op grond van artikel 19.23 van de Wodg moet de voordracht van de maatregel gepaard gaan met zo’n beoordeling voor Natura 2000-gebieden. Ook verwijst het ministerie naar artikel 19.25, waarin staat dat uiterlijk bij inwerkingtreding van de AMvB een soortenprogramma moet zijn vastgesteld.
Voor een milieueffectrapportage ziet Defensie geen ruimte. “Het opstellen van een milieueffectrapportage is niet aan de orde,” stelt het ministerie. Defensieplannen zijn volgens de beantwoording uitgezonderd van de Europese SMB-richtlijn. Ook zouden de concrete fysieke activiteiten in het Bdfl “in de regel niet project-m.e.r.-plichtig” zijn.
Op een belangrijk punt corrigeert Defensie de toon van de consultatietekst. Een nota van toelichting hoort volgens het ministerie bij een vastgestelde AMvB, en daarom is die toelichting “zoals gebruikelijk, verwoord alsof de AMvB en de Wodg al zijn vastgesteld”. Voor het Bdfl is voorhang en vaststelling echter nog niet afgerond.
Daarmee blijft de spanning bestaan tussen de formele stand van zaken van het besluit en de juridische bewoordingen in de toelichting. Defensie stelt dat dit niets afdoet aan de strekking van het voorstel.
De beantwoording heeft volgens Defensie geen financiële consequenties en ook geen gevolgen voor de uitvoering. De opstelling is afgestemd met het ministerie van LVVN.
Onder de streep kiest Defensie dus voor doorprocederen: consultatie zonder volledige onderliggende onderbouwing, aanvulling van stukken in een later stadium en geen nieuwe consultatie, ondanks de kritiek op de manier waarop de consultatie is ingericht.
