Kabinet presenteert volle wetgevingsagenda voor omgevingsrecht tot 2027. Het ministerie van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur (LVVN) werkt de komende anderhalf jaar aan een omvangrijk pakket wijzigingen van de Omgevingswet en onderliggende besluiten. De meest opvallende ingreep: het kabinet wil de wettelijke stikstofdoelstelling op basis van de Kritische Depositiewaarde (KDW) schrappen en vervangen door emissiedoelen per sector voor 2035. Daarnaast staan wetgeving over natuurherstel, natuurbranden, Natura 2000-zonering en nieuwe emissienormen voor agrarische bedrijven op de planning. Dat blijkt uit de wetgevingsbrief die minister Jaimi van Essen en staatssecretaris Silvio Erkens vlak voor het zomerreces aan de Tweede Kamer hebben gestuurd.
Het belangrijkste wetsvoorstel voor het omgevingsrecht verschijnt volgens de planning in oktober 2026. Met de wijziging van de Omgevingswet wil het kabinet de huidige omgevingswaarde voor stikstof gebaseerd op de KDW schrappen. Daarvoor in de plaats komen emissiedoelen per sector voor 2035 en een wettelijke verplichting om een programma voor emissiereductie vast te stellen. De beoogde inwerkingtreding staat gepland voor het tweede kwartaal van 2027.
Deze wijziging vloeit voort uit het regeerakkoord en vormt een belangrijk onderdeel van de bredere aanpak van landbouw, natuur en stikstof.
Parallel aan de wetswijziging werkt LVVN aan nieuwe regelgeving voor bedrijfsspecifieke emissienormen. Zowel een wetswijziging als aanpassingen van de AMvB's onder de Omgevingswet staan voor 2027 op de rol. Het doel is om voor ammoniak en broeikasgassen bedrijfsspecifieke normen te introduceren voor 2035. Volgens de planning wordt eerst via stimulering en informatievoorziening toegewerkt naar deze normen.
Daarnaast wordt gewerkt aan regelgeving rond grondgebondenheid en een verbreding van het stelsel van mestproductierechten. Daarbij worden productierechten mede ingezet als borging voor het behalen van stikstofdoelen in 2035.
Ook de Europese Natuurherstelverordening krijgt zijn weerslag in het Nederlandse omgevingsrecht. LVVN bereidt een wijziging van de Omgevingswet voor waarin taken en bevoegdheden voor de uitvoering van de verordening worden geregeld. De indiening staat gepland voor het eerste kwartaal van 2027.
Daarnaast volgen wijzigingen van de uitvoeringsregels onder de Omgevingswet. Daarbij wordt gedacht aan instructieregels, monitoring en rapportageverplichtingen die nodig zijn voor de uitvoering van de Europese natuurhersteldoelen. De invoering wordt voorzien in de tweede helft van 2027.
Een andere opvallende ontwikkeling is de voorbereiding van regelgeving rond natuurbranden. LVVN werkt aan een wijziging van de Omgevingswet die provincies verplicht een programma natuurbrand op te stellen. Parallel worden AMvB-wijzigingen voorbereid over taakvervulling, monitoring en provinciale programma's. De planning noemt 2027 als doeljaar voor indiening.
Voor de kortere termijn staan diverse wijzigingen van het Besluit activiteiten leefomgeving (Bal) op de agenda.
Zo wordt een correctie voorbereid van de omzetting van het voormalige Besluit gebruik meststoffen naar het Bal. Ook wordt de grondslag aangepast zodat emissiearme aanwendingsmethoden niet alleen voor dierlijke meststoffen, maar ook voor bepaalde kunstmestsoorten kunnen worden voorgeschreven. De voorhang staat gepland voor het derde kwartaal van 2026.
Verder werkt LVVN aan een uitzondering op de verplichting om drijfmest emissiearm uit te rijden. De behandeling daarvan is volgens een recente actualisatie doorgeschoven naar het derde kwartaal van 2026.
Ook wordt een wijziging voorbereid waarmee uitzonderingen op de meld- en herbeplantingsplicht bij het vellen van houtopstanden vervallen. Die maatregel hangt samen met de Bossenstrategie en Natura 2000-doelstellingen.
Voor 2027 kondigt LVVN bovendien een wijziging van de AMvB's onder de Omgevingswet aan waarmee regels kunnen worden gesteld over zonering rond Natura 2000-gebieden en kwetsbare watergebieden. Over de precieze invulling wordt in de planning nog geen verdere toelichting gegeven.
Opvallend is dat een eerder aangekondigde wijziging van de AMvB's onder de Omgevingswet over een "systeemwijziging vergunningverlening" niet langer in het overzicht voorkomt. Volgens de interne beslisnota is dit voorstel uit de planning gehaald omdat eerst nadere besluitvorming moet plaatsvinden over de vervolgstappen.
Datzelfde geldt voor voorstellen rond vergunningvrije verduurzamingsactiviteiten en gegevensgebruik voor natuur- en gebiedsgericht beleid. Ook die zijn voorlopig uit de wetgevingsplanning verdwenen.
De wetgevingsagenda van LVVN laat zien dat de komende jaren vooral in het teken staan van een fundamentele herziening van het stikstof- en natuurrecht binnen het stelsel van de Omgevingswet. Waar de focus de afgelopen jaren lag op depositiedoelen en de KDW, verschuift het zwaartepunt naar emissiesturing, natuurherstel en gebiedsgerichte maatregelen. Voor vergunningverleners, gemeenten, provincies en adviseurs in het omgevingsrecht belooft 2027 daarmee een jaar te worden waarin meerdere bouwstenen van het omgevingsrecht tegelijk ingrijpend veranderen.
