Menu

Filter op
content
PONT Omgeving

Oud beroepsverbod keert niet zomaar terug: kabinet onderzoekt effect op woningbouw en energieprojecten

De voormalige beperking van het beroepsrecht van overheden uit artikel 1.4 van de Crisis- en herstelwet (Chw) wordt voorlopig niet opnieuw in de Omgevingswet gezet. Volgens minister Elanor Boekholt-O’Sullivan leverde die beperking vaak geen substantiële tijdwinst op en kon zij juist extra procedures uitlokken. Wel laat het ministerie onderzoeken of beperkingen van het overheidsberoep woningbouw, energie-infrastructuur en CO₂-projecten kunnen versnellen.

28 October 2026

De aanleiding is een motie van BBB-Kamerlid Van der Plas, aangenomen tijdens de Algemene Politieke Beschouwingen van 18 september 2025. Zij vroeg de regering uiteen te zetten hoe artikel 1.4 Chw opnieuw onderdeel van de Omgevingswet zou kunnen worden, met het oog op snellere realisatie van woningbouw en de bijbehorende energie-infrastructuur.

In een brief aan de Tweede Kamer van 28 oktober 2026 licht de minister toe waarom de bepaling destijds niet is overgenomen en waarom herintroductie in dezelfde vorm volgens haar geen logische eerste stap is. Een besluit over bredere beperkingen van het beroepsrecht is daarmee niet van tafel: daarvoor komt nader onderzoek.

Beperking gold alleen voor beroep tegen het Rijk

Artikel 1.4 Chw bepaalde dat een decentrale overheid niet bij de bestuursrechter in beroep kon tegen een besluit van de centrale overheid, tenzij dat besluit aan die decentrale overheid was gericht. De regel gold alleen voor de beroepsprocedure, niet voor bezwaar. De bepaling was ingevoerd naar aanleiding van het advies van de Commissie-Elverding over het beperken van overheidsberoep bij rijksinfrastructuur.

Bij de overgang van de Chw naar de Omgevingswet is artikel 1.4 niet meegenomen. De Omgevingswet gaat uit van gelijkwaardigheid en onderling vertrouwen tussen bestuursorganen; geschillen tussen overheden moeten zoveel mogelijk minnelijk worden opgelost. Daarnaast wezen evaluaties erop dat het uitsluiten van beroep door decentrale overheden vaak weinig tijdwinst opleverde, omdat doorgaans ook andere partijen tegen hetzelfde besluit procedeerden.

Civiele route kon extra vertraging geven

Een beperking van de toegang tot de bestuursrechter sloot de gang naar de burgerlijke rechter niet uit. Volgens de minister kon daardoor voor hetzelfde besluit een parallelle civiele procedure ontstaan. Dat werd als onwenselijk beschouwd. Ook duren procedures bij de burgerlijke rechter gemiddeld langer dan bestuursrechtelijke procedures, zodat de beperking het beoogde effect kon omkeren: vertraging in plaats van versnelling.

Daarbij speelt het recht op toegang tot de rechter. De Kamerbrief wijst erop dat artikel 6 EVRM vereist dat toegang tot een rechter gewaarborgd blijft. Bij uitsluiting van bestuursrechtelijk beroep konden bestuursorganen die als belanghebbende golden, daarom nog een vordering bij de burgerlijke rechter instellen.

Voor woningbouw lag de oude regel grotendeels buiten bereik

De minister ziet voor woningbouw geen aanleiding om artikel 1.4 Chw in dezelfde vorm terug te brengen. Woningbouw wordt volgens de brief vrijwel altijd mogelijk gemaakt met een gemeentelijk omgevingsplan of een omgevingsvergunning. Zulke besluiten vielen niet onder de oude bepaling, die was gericht op besluiten van de centrale overheid.

Voor woningbouw is in de Omgevingswet wel een andere beperking geregeld. Op grond van artikel 16.83b kan een gemeente geen beroep instellen tegen een omgevingsplan of vergunning van een andere gemeente voor een woningbouwproject. Deze bepaling is opgenomen via de Wet versterking regie volkshuisvesting, maar moet volgens de beslisnota nog in werking treden.

Onderzoek moet effect van nieuwe beperkingen toetsen

De minister wil wel aanvullende mogelijkheden onderzoeken om woningbouw en energie- en CO₂-projecten te versnellen door het beroepsrecht van overheden te beperken. De beslisnota noemt daarbij signalen over herintroductie van een bepaling naar het voorbeeld van artikel 1.4 Chw en vermeldt dat de Rijksuniversiteit Groningen is gevraagd kwantitatief en kwalitatief onderzoek te doen.

De kern van dat onderzoek is hoe vaak bestuursorganen daadwerkelijk tegenover elkaar staan bij de bestuursrechter, of zulke zaken zonder andere procespartijen hadden kunnen worden voorkomen en of beperking van het beroepsrecht in die gevallen tijdwinst zou opleveren. De minister zegt de Kamer over de resultaten te informeren. Totdat die gegevens er zijn, ligt een bredere herintroductie niet voor de hand.

Artikel delen

Reacties

Laat een reactie achter

U moet ingelogd zijn om een reactie te plaatsen.