Ontgrondingenwet

Het verrichten van ontgrondingen zonder vergunning is op grond van de Ontgrondingenwet (“Og”) verboden (art. 3 Og). Dit doet zich voornamelijk voor bij de afgraving van oppervlaktedelfstoffen zoals zand, grind en klei. Ontgronding is vaak een essentieel onderdeel van bouwprojecten.

Aan de ontgrondingsvergunning kunnen voorschriften worden verbonden, ter bescherming van de belangen die zijn betrokken bij de ontgronding, bij de herinrichting van de ontgronde onroerende zaak en bij de omgeving van de ontgronde onroerende zaak (art. 3 lid 2 Og). Deze voorschriften kunnen onder meer zien op de toestand waarin de ontgronde onroerende zaak moet worden gebracht, op de bekostiging van het beheer van de ontgronde onroerende zaak of op het stellen van financiële zekerheid tot nakoming van de verplichtingen die bij de vergunning zijn gesteld.

Als de ontgronding plaatsvindt in aangewezen rijkswateren (zie: Besluit en Regeling ontgrondingen in rijkswateren), is de minister van I&M, het bevoegd gezag met betrekking tot de vergunningverlening (art. 8 lid 1 Og). In alle overige gevallen berust de bevoegdheid tot vergunningverlening bij GS van de provincie waarin de ontgronding plaatsvindt.

Een besluit omtrent een ontgrondingenvergunning treedt niet eerder in werking dan nadat de bezwaar- of beroepstermijn zijn verstreken. Als vóór dat moment bij de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State door een belanghebbende om een voorlopige voorziening is verzocht, treedt de vergunning niet in werking totdat op dat verzoek is beslist (art. 16 Og). Beroep tegen een besluit omtrent een ontgrondingenvergunning wordt rechtstreeks bij de Afdeling bestuursrechtspraak ingesteld.

De Ontgrondingenwet biedt evenwel verschillende uitzonderingen op de vergunningplicht. Artikel 4 Og bepaalt dat de Ontgrondingenwet niet van toepassing is op onder meer ontgrondingen ten behoeve van de versteviging van dijken bij een dreigende overstroming of dijkdoorbraak en op de uitvoering van bodemsaneringen.

Daarnaast kunnen bij algemene maatregel van bestuur en provinciale verordening (afhankelijk van het bevoegd gezag) categorieën van ontgrondingen van beperkte betekenis voor de fysieke omgeving worden aangewezen. Voor deze categorieën van ontgrondingen geldt het verbod van artikel 3 Og niet. Het Besluit ontgrondingen in rijkswateren stelt artikel 3 Og buiten toepassing voor onder meer het aanleggen en onderhouden van watergangen, vaargeulen en andere rijkswaterstaatswerken.

In verschillende provinciale ontgrondingenverordeningen zijn onder meer vrijstellingen aan te treffen voor ontgrondingen vanwege land- en tuinbouwactiviteiten; het leggen of onderhouden van buizen, palen of kabels; het maken, wijzigen, verwijderen en onderhouden van bouwwerken; ontgrondingen die worden verricht ter uitvoering van het bestemmingsplan of een omgevingsvergunning die is verleend met toepassing van artikel 2.12 lid 1 sub a sub 3 Wabo, etc.

Artikel 26 – 29a Og voorzien in een nadeelcompensatieregeling. De aanvrager, houder van een ontgrondingenvergunning of andere belanghebbende kan het bevoegd gezag verzoeken om de schade die hij lijdt ten gevolge van een ontgronding, te vergoeden. Slechts schade die redelijkerwijs niet of niet volledig ten laste van de verzoeker behoort te komen (dus: schade die niet behoort tot het normaal maatschappelijk risico) én waarvan de vergoeding niet anderszins is verzekerd, komt voor vergoeding in aanmerking.