Handhavingsstrategie

Gemeenten hebben de bevoegdheid om algemene regels (verordeningen) en beleidsregels die betrekking hebben op hun eigen ‘huishouding’ vast te stellen. Op grond van deze autonome bevoegdheid kunnen gemeenten zelf een afweging maken welke toezichts- en handhavingstaken zij oppakken en in welke mate zij toezicht houden en handhavend optreden.

Zie artikel 124, eerste lid Grondwet en artikel 108, eerste lid Gemeentewet.

Vergunningverlening vraagt dus ook om toezicht en handhaving.

Let op: gemeenten kunnen op grond van een bijzondere wet in formele zin verplicht zijn om – in verband met uitvoering van die bijzondere wet – (nadere) regelgeving vast te stellen. In die gevallen is sprake van medebewind.

Zie artikel 124, tweede lid Grondwet en de artikelen 108, tweede lid, en 110, tweede lid Gemeentewet.

Uit het bovenstaande volgt dat gemeenten wat betreft toezicht en handhaving alleen verplicht zijn om beleid vast te stellen, indien de wetgever dat uitdrukkelijk heeft bepaald, onder meer in het omgevingsrecht.

Het voorhanden hebben van toezichts- en handhavingsbeleid biedt gemeenten verschillende voordelen. Het zorgt ervoor dat binnen de gemeente wordt nagedacht over de organisatie, de werkwijzen en in te zetten instrumenten, waardoor gerichter toezicht kan worden gehouden en beter kan worden gehandhaafd. Daarnaast is de continuïteit gewaarborgd en neemt de kans op succes in concrete handhavingsacties toe.

Met de inwerkingtreding van de Wabo is een belangrijke rol weggelegd voor integrale handhaving.

Rapport Pro Facto: Toezicht en handhaving door gemeenten, Rijksuniversiteit Groningen, november 2016.

Deze rol wordt onder de Omgevingswet alleen maar groter, nu integraliteit steeds meer benadrukt wordt.

Door het vaststellen van een handhavingsstrategie weet iedere betrokkene wat hij kan verwachten, niet alleen de overtreder, maar ook de toezichthouder. Het ‘wegkijken’ bij een overtreding tast de geloofwaardigheid en de integriteit van de gemeente aan. Door consequent op te treden wordt elke schijn van willekeur vermeden. Consequent optreden betekent in dit kader het aanpakken van overtredingen van gelijke orde en op eenzelfde manier.

Afwijken van de strategie is weliswaar mogelijk, maar alleen in uitzonderlijke omstandigheden, zoals verzachtende of verzwarende omstandigheden. Dit moet dan altijd wel worden gemotiveerd.

De handhavingsstrategie is primair ingericht op het herstellen van de situatie, op het ontmoedigen van de overtreder of om recidive te voorkomen.