9.5.2.1 Maatwerkvoorschriften

Door de invoering van erkende en gelijkwaardige maatregelen wordt meer maatwerk gegeven in de maatregelen die kunnen worden toegepast om aan bepaalde doelstellingen en/of milieukwaliteitseisen te voldoen. Het kan echter zo zijn dat de milieukwaliteitseisen en milieudoelen in sommige omstandigheden voor locaties te streng of te ruim zijn.

Om in deze situaties maatwerk te leveren is in het Activiteitenbesluit de mogelijkheid opgenomen in bepaalde gevallen maatwerkvoorschriften op te leggen. In de eerste plaats is de bevoegdheid tot het stellen van maatwerkvoorschriften opgenomen voor die onderwerpen, waarbij in specifieke gevallen de voorschriften van dit besluit nadere invulling of aanvulling behoeven. Dit is dan steeds bij het betreffende voorschrift expliciet aangegeven. Indien deze mogelijkheid is opgenomen, kan het bevoegd gezag, indien daartoe aanleiding is, bij beschikking een maatwerkvoorschrift geven. In een aantal gevallen is daarbij ook aangegeven dat het bevoegd gezag kan afwijken van normen in dit besluit. Het spreekt voor zich dat het bevoegd gezag slechts maatwerkvoorschriften kan stellen binnen de in het voorschrift aangegeven ruimte. Ook kan het bevoegd gezag, indien deze mogelijkheid is opgenomen en daartoe uiteraard aanleiding is, ontheffing verlenen van voorschriften van het besluit.

In de tweede plaats is aan de zorgplichtbepaling (artikel 2.1 Activiteitenbesluit) een bevoegdheid tot het stellen van maatwerkvoorschriften gekoppeld. Indien een aspect al uitputtend is geregeld in het besluit, is het niet mogelijk om nog maatwerkvoorschriften te stellen. Van een uitputtende regeling is sprake, indien er ten aanzien van een omschreven situatie of activiteit een limitatieve opsomming is opgenomen met eisen of voorschriften. Daarbij is steeds zo nauwkeurig mogelijk omschreven met betrekking tot welk aspect van de zorgplicht en welke activiteit de regels worden gesteld. Indien een aspect nog niet uitputtend is geregeld, kan er een maatwerkvoorschrift worden vastgesteld.

In de Wet milieubeheer is in artikel 8.42 lid 7 voor de procedure van het opstellen van maatwerkvoorschriften op verzoek verwezen naar de reguliere procedure in de Wabo.

Artikel 8.42 lid 7 Wet milieubeheer verwijst voor het verzoek om maatwerk naar artikel 3.8 en 3.9 Wabo wanneer de uniforme voorbereidingsprocedure van artikel 3:4 Awb niet van toepassing is verklaard. Dit is bijvoorbeeld het geval bij een verzoek om een maatwerkvoorschrift voor een lozing die aanzienlijke gevolgen voor het milieu kan hebben. In het Activiteitenbesluit is voor dit artikel 2.2 lid 3 verwezen naar artikel 3:4 Awb.

Dit betekent dat bij een verzoek om maatwerk een maatwerkvoorschrift van rechtswege kan ontstaan. Dit is met name van belang bij verzoeken om ontheffing van bepaalde voorschriften, zoals bijvoorbeeld de ontheffing van het verbod om te lozen op of in de bodem (artikel 2.2 lid 2 Activiteitenbesluit). Overigens is in artikel 8.42 lid 7 alleen een procedure opgenomen voor een aanvraag om een maatwerkvoorschrift en niet voor het op eigen initiatief van het bevoegd gezag opleggen van een maatwerkvoorschrift. Dit betekent dat hierop de algemene regels uit de Awb over de voorbereiding van besluiten van toepassing zijn (zie hoofdstuk 2).

Wanneer een verzoek om maatwerkvoorschriften verband houdt met activiteiten waarvoor een aanvraag om een omgevingsvergunning is ingediend of die zijn toegestaan krachtens een omgevingsvergunning, wordt de beslissing op de aanvraag afgestemd op de betrokken aanvraag of reeds verleende omgevingsvergunning (artikel 8.42 lid 6 Wet milieubeheer).

Bij het opstellen van maatwerkvoorschriften gelden de regels uit de Algemene wet bestuursrecht ten aanzien van besluiten. Daarnaast is in de Wet milieubeheer beschreven welke aspecten voor een besluit tot een maatwerkvoorschrift moeten worden overwogen. Hiervoor is onder andere verwezen naar de aspecten die ook voor een omgevingsvergunning milieu moeten worden afgewogen. Het maatwerkvoorschrift dient uiteraard ook te worden voorzien van een deugdelijke motivering.

Op dit moment wordt door het bevoegd gezag nog slechts beperkt gebruikgemaakt van de mogelijkheden om maatwerkvoorschriften op te leggen. Bedrijven en omwonenden kunnen eveneens om maatwerk verzoeken maar ook hier wordt slechts beperkt gebruik van gemaakt.