6.3.1 Algemeen

De regels ter bescherming van belangen liggen ten grondslag aan afdeling 5.1 Besluit kwaliteit leefomgeving, dat instructieregels over omgevingsplannen bevat.

In het bijzonder artikel 3.1.6 Besluit ruimtelijke ordening (oud).

Daarnaast zijn uit diverse wetten en besluiten regels over geluid, geur, externe veiligheid en luchtkwaliteit opgenomen. Het gaat hierbij om instructieregels over omgevingsplannen die met het oog op de in de Omgevingswet genoemde belangen zijn opgenomen. Deze zijn van overeenkomstige toepassing op omgevingsverordeningen, voor zover deze een toedeling van functies aan locaties en met het oog daarop gestelde regels bevatten, op projectbesluiten van een waterschap of provincie en deels op projectbesluiten van het Rijk. Daarnaast bestaat het voornemen deze regels ook van overeenkomstige toepassing te verklaren op omgevingsplanactiviteiten.

In de instructieregels is zoveel mogelijk aangesloten bij de belangen zoals die in de wet zijn benoemd. Ook zijn regels zo mogelijk eenduidig geherformuleerd (“rekening houden met” en “acht nemen”) en is versnippering van regels opgelost door deze bij elkaar te zetten in het Besluit kwaliteit leefomgeving.

Het is voor de praktijk handig dat het motief van de instructieregels is terug te vinden in het kopje van de paragrafen in het Besluit kwaliteit leefomgeving. Daar staat dan ook gelijk de regel zelf.

De instructieregels in het Besluit kwaliteit leefomgeving stellen beperkingen aan activiteiten die het omgevingsplan op bepaalde locaties mag toelaten. Die beperkingen houden verband met bestaande of toekomstige functies binnen een gebied en de mate waarin een functie invloed heeft op zijn omgeving of daaraan juist specifieke eisen stelt. Het kan gaan om beperkingen aan het toegestaan gebruik op een locatie vanwege een toekomstige functie, zoals een verbod op bouwactiviteiten in een reserveringsgebied voor de uitbreiding van een autoweg.

Het kan ook gaan om beperkingen van de milieugevolgen op een locatie, zoals het beschermen van een locatie met een functie wonen tegen de negatieve invloed van geluid veroorzaakt door bedrijfsmatige activiteiten. Gemeenten zijn in beginsel vrij in het toedelen van hoofd-, neven- en subfuncties in het omgevingsplan, zolang geen activiteiten mogelijk worden gemaakt die in strijd zijn met de instructieregel.

In de omschrijving van de instructieregels wordt daarom zoveel mogelijk de term activiteit of activiteiten in plaats van functie gebruikt om, gelet op de verbeterdoelen van de stelselherziening, tot uitdrukking te brengen dat gemeenten dus beleidsvrijheid houden bij de toedeling van functies. Uiteraard kunnen de instructieregels wel indirect beperkend zijn voor de functietoedeling. Zo kan uit een instructieregel blijken dat een locatie primair bedoeld is voor een bepaald gebruik (hoofdfunctie), zoals het gebruik voor militaire doeleinden. Maar daarnaast kan een militair oefenterrein in het weekend opengesteld zijn voor recreatie (nevenfunctie) of kan het onderdeel uitmaken van het Natuurnetwerk Nederland of een Natura 2000-gebied (subfunctie).

Daarnaast zal aan een locatie waar nog geen bouwwerken aanwezig zijn en op grond van de instructieregels geen bouwactiviteiten mogen worden toegelaten, niet de functie “wonen” kunnen worden toegedeeld. Een dergelijk omgevingsplan zou immers onuitvoerbaar zijn.

NvT Omgevingsbesluit, p. 105; Stb. 2018, 290.