Structuurvisie Infrastructuur en Ruimte (2011)

In de Structuurvisie Infrastructuur en Ruimte (SVIR) beschrijft het Rijk haar ruimtelijk en mobiliteitsbeleid. Hierin zet het Rijk in op een concurrerend, bereikbaar, leefbaar en veilig Nederland. Hierbij hanteert het Rijk een filosofie, uitgaand van vertrouwen, heldere verantwoordelijkheden, eenvoudige regels en een selectieve rijksbetrokkenheid. In de structuurvisie worden drie hoofddoelen benoemd:

Het vergroten van de concurrentiekracht van Nederland door het versterken van de ruimtelijk-economische structuur van Nederland;

Het verbeteren, in stand houden en ruimtelijk zekerstellen van de bereikbaarheid waarbij de gebruiker voorop staat;

Het waarborgen van een leefbare en veilige omgeving waarin unieke natuurlijke en cultuurhistorische waarden behouden zijn.

Op basis van deze hoofddoelstellingen benoemt de visie een aantal nationale belangen. Als uitwerking van het derde rijksdoel is dit ondermeer ‘ruimte voor behoud en versterking van (inter)nationale unieke cultuurhistorische en natuurlijke kwaliteiten’. Niet alleen onderkent het Rijk dat landschappelijke en cultuurhistorische kwaliteiten identiteit aan een gebied geven, ook zijn culturele voorzieningen en cultureel erfgoed van groeiend belang voor de concurrentiekracht van Nederland. Het Rijk blijft het UNESCO Werelderfgoed (inclusief de voorlopige lijst), de kenmerkende stads- en dorpsgezichten, rijksmonumenten en het maritieme erfgoed, tot haar belang rekenen. In de structuurvisie zijn voor de periode 1940-1965 30 wederopbouwgebieden aangewezen. Het Rijk zet in op bestuurlijke afspraken met gemeenten over een ontwikkelingsgerichte bescherming in de bestemmingsplannen voor deze gebieden.

Een ander nationaal belang dat in het Rijk in de structuurvisie benoemt is ‘zorgvuldige afwegingen en transparante besluitvorming bij alle ruimtelijke plannen’. Hiermee neemt het Rijk verantwoordelijkheid voor een goed systeem van ruimtelijke ordening. Het Rijk gaat daarbij uit van integrale planvorming en besluitvorming op elk schaalniveau, waarbij bestaande en toekomstige belangen goed kunnen worden afgewogen. Bij nieuwe ontwikkelingen moet volgens de visie aandacht zijn voor de gevolgen hiervan op de waterhuishouding, het milieu en cultureel erfgoed.

Om zorgvuldig ruimtegebruik bij stedelijke ontwikkeling te stimule- ren, introduceert het Rijk de ‘ladder voor duurzame verstedelijking’.

Toekomstig artikel 3.1.6 lid 2 Bro.

Deze ladder zal opgenomen worden in het Besluit ruimtelijke ordening. Uitgangspunt is dat bij vaststelling van een ruimtelijk plan wordt gemotiveerd hoe een zorgvuldige afweging is gemaakt van het ruimtegebruik.

De stappen zijn globaal:

Beoordeling van de kwantitatieve en kwalitatieve behoefte aan de nieuwe ontwikkeling;

beoordelen of de ontwikkeling binnen een bestaand gebied kan worden gerealiseerd door locaties voor herstructurering of transformatie te benutten;

indien herstructurering of transformatie niet mogelijk zijn, moet de regio altijd zorgen voor een goede bereikbaarheid.

Het Rijk zet dus in op hergebruik van bestaande structuren, maar benadrukt tevens dat er genoeg aandacht moet blijven voor de gevolgen voor ondermeer het cultureel erfgoed.

Het Rijk gaat verder uit van een integrale aanpak van projecten. Daarvoor werkt het Rijk aan een eenvoudig en samenhangend wettelijk stelsel, waarin ruimtelijke ordening, infrastructuur, water, wonen, milieu, natuur, landbouw, archeologie en monumenten gevat zijn: dit moet leiden tot de nieuwe Omgevingswet.

Deze structuurvisie geeft een totaalbeeld van het ruimtelijk- en mobiliteitsbeleid op rijksniveau. De SVIR vervangt de Nota Ruimte, de Structuurvisie Randstad 2040, de Nota Mobiliteit, de MobiliteitsAanpak en de Structuurvisie voor de Snelwegomgeving. Tevens vervangt het de ruimtelijke doelen en uitspraken in de volgende documenten: PKB Tweede structuurschema Militaire terreinen, de agenda Landschap, de agenda Vitaal Platteland en Pieken in de Delta. Daarmee is de SVIR het kader voor thematische of gebiedsgerichte uitwerkingen van rijksbeleid met ruimtelijke consequenties.