11 Ander gebruik van gronden of bouwwerken

Ander gebruik van gronden of bouwwerken dan bedoeld in de onderdelen 1 tot en met 10, voor een termijn van ten hoogste tien jaar.

Het onderdeel 11 kan gezien worden als een restcategorie, een vangnet. Het gaat om een omgevingsvergunning strijdig gebruik voor een activiteit welke niet valt onder voorgaande onderdelen uit artikel 4.

Hoewel dit artikel voor vele doeleinden gebruikt kan worden, moet hier het gebruik voor evenementen genoemd worden. Met name de laatste jaren zijn evenementen onderwerp van juridische procedures geweest.

In de volgende uitspraak van de Afdeling bestuursrechtspraak Raad van State komt naar voren dat een evenement een relatie heeft met het bestemmingsplan. In Diepenheim wordt jaarlijks een driedaags schuttersfeest georganiseerd, al vele jaren lang. Dit feest trekt duizenden toeschouwers. De gemeente was van oordeel dat het gaat om incidenteel gebruik en er geen ontheffing van het bestemmingsplan nodig was. De rechter oordeelde echter anders.

Ingevolge het bestemmingsplan “Buitengebied, correctieve herziening” rust op de betrokken grond de bestemming “Agrarisch kernrandgebied”.

Ingevolge artikel 6, tweede lid, onder 1, van de gebruiksvoorschriften is het verboden de onbebouwde grond en/of de daarop aanwezige bebouwing te gebruiken op een wijze of tot een doel in strijd met het in de bestemming bepaalde.

Appellanten betogen dat de rechtbank niet heeft onderkend dat het gebruik van het terrein voor het Schuttersfeest 2003 in strijd is met het bestemmingsplan en dat het college daartegen ten onrechte niet handhavend is opgetreden.

Dit betoog slaagt. Het terrein wordt jaarlijks gedurende drie dagen intensief gebruikt voor een Schuttersfeest waarop duizenden bezoekers afkomen. Daarnaast is voor het opbouwen van de kermis en de feesttent ten minste een week benodigd en voor het afbreken ten minste enkele dagen. Dit van de agrarische bestemming afwijkende gebruik van het terrein is niet zodanig kortdurend en incidenteel dat de bestemmingsplanvoorschriften zich daartegen niet verzetten, zodat van met het bestemmingsplan strijdig gebruik van het terrein sprake is.

De rechtbank is derhalve ten onrechte tot de conclusie gekomen dat het gebruik van het terrein voor het Schuttersfeest 2003 niet in strijd is met het bestemmingsplan.

Afdeling bestuursrechtspraak, datum uitspraak: 13 april, zaaknummer 2005200405311/1.

Met het onderhavige onderdeel van artikel 4 is het mogelijk om een omgevingsvergunning te verlenen voor een ander gebruik van gronden of bouwwerken dan bedoeld in de onderdelen 1 tot en met 10, voor een termijn van ten hoogste tien jaar. Omdat het uitdrukkelijk gaat om het gebruik anders dan in de onderdelen 1 tot en met 10 betekent dat als een activiteit onder die onderdelen valt, het gebruik op basis van dat betreffende onderdeel valt en dat dan niet het tiende onderdeel van toepassing is.

In de toelichting op dit onderdeel zijn de volgende voorbeelden genoemd waarvoor deze mogelijkheid om af te wijken van het bestemmingsplan:

het tijdelijk plaatsen van een (nood)gebouw ten behoeve van een tijdelijke winkelvestiging, binnen gronden met een agrarische bestemming;

het tijdelijk inrichten van voor agrarische doeleinden bestemde gronden ten behoeve van parkeerplaatsen.

Artikel 5.18 Bor
is eveneens aangepast waarbij onder andere het criterium “voorzien in een tijdelijke behoefte” is komen te vervallen. Maar omdat het hier wel gaat om een tijdelijke vergunning, waarbij sprake is van een eindige situatie, moet wel beoordeeld worden in hoeverre er sprake is van tijdelijkheid en niet van een bestendige situatie. En ook dat na het verstrijken van de termijn eventuele bouwwerken en gebruik ook daadwerkelijk verwijderd dan wel beëindigd kunnen worden.

De genoemde 10 jaar is het maximum. Langer kan en mag niet. Als dat wel aan de orde zou zijn, kan de vergunning alleen worden verleend met toepassing van artikel 2.12, lid, 1, onder a, onder 3o, de uitgebreide procedure met een goede ruimtelijke onderbouwing.

Als de omgevingsvergunning voor een kortere termijn dan 10 jaar is verleend, kan deze of verlengd worden of kan er een nieuwe vergunning verleend worden. Maar nooit langer dan een totale termijn van 10 jaar. Onderdeel 10 kan niet in alle gevallen worden toegepast. Er geldt de eis die vermeld staat in artikel 5, lid 6, van de Bijlage. Dit is een nieuw onderdeel wat aangeeft dat onderdeel 10 (alsmede onderdeel 8) niet van toepassing is op een activiteit als bedoeld in onderdeel C of D van de bijlage bij het Besluit milieueffectrapportage. Kortweg gezegd: als er een milieueffectrapport moet worden gemaakt.

Het algemeen uitgangspunt is dat de tien-jarentermijn gaat lopen vanaf de datum waarop de met het bestemmingsplan strijdige bouw of het daarmee strijdige gebruik een aanvang neemt. Dat hoeft niet gelijk te zijn aan de datum en bekendmaking van de omgevingsvergunning. Dit wordt duidelijk uit de uitspraak van de Rechtbank Oost-Brabant

ECLI:NL:RBOBR:2016:396.

.

Op 8 juli 2008 is door de gemeente een vrijstelling verleend op grond van artikel 17 van de Wet op de Ruimtelijke Ordening (WRO) voor de duur van vijf jaar voor het bouwen en in stand houden van een winkelcentrum op de projectlocatie. Nadat de termijn is verstreken is het winkelcentrum blijven bestaan.

Ruim 2 jaar later, 6 augustus 2015 vraagt het bedrijf omgevingsvergunning ingediend voor de uitbreiding van het winkelcentrum. Deze vergunning wordt verleend met toepassing van Bijlage II van het Besluit omgevingsrecht, artikel 4, elfde lid. Waarbij de termijn is bepaald op 4 maart 2025.

De Rechtbank gaat in eerste instantie in op de maximale termijn van 10 jaar.

In de Nota van toelichting (Stb. 2014, 333 pag. 55) staat de volgende passage: “De in de vergunning gestelde termijn op de grondslag van artikel 4, onderdeel 11, kan maximaal tien jaar bedragen. Indien een vergunning voor een langere tijdsduur moet worden verleend, kan (behoudens de mogelijkheden met artikel 2.12, eerste lid, onder a, onder 1° en 2°, van de Wabo), slechts met toepassing van artikel 2.12, eerste lid, onder a, onder 3°, van de Wabo, vergunning worden verleend. De termijn in de vergunning kan worden verlengd, of er kan opnieuw voor dezelfde activiteit vergunning worden verleend, mits de totale tijdsduur van tien jaar niet wordt overschreden. Op de grondslag van artikel 4, onderdeel 11, kan dus niet telkens opnieuw voor een duur van tien jaar vergunning worden verleend.”

En vervolgens zet de Rechtbank deze maximale termijn af tegen de in dit geschil aan de orde zijn termijn.

Gelet op dit uitgangspunt van de wetgever is de rechtbank van oordeel dat de tienjarentermijn gaat lopen vanaf de datum waarop de met het bestemmingsplan strijdige bouw of het daarmee strijdige gebruik een aanvang neemt. Dat de tijdelijkheid van de behoefte niet langer aannemelijk dient te worden gemaakt, leidt niet tot een ander oordeel, nu de wetgever daarvoor in de plaats wel voor ogen heeft gehad dat aannemelijk moet worden gemaakt dat de activiteit zonder onomkeerbare gevolgen kan worden beëindigd. Ofschoon in de rechtspraak omtrent de aanvang van het tijdelijk gebruik onder artikel 17 van de WRO door de Afdeling uitdrukkelijk werd gerefereerd aan de tijdelijke behoefte (zie de uitspraak van 10 juli 2002,

ECLI:NL:RVS:2002:AE5096

), ziet de rechtbank aanleiding om bij deze oude rechtspraak aan te sluiten. De rechtbank neemt hierbij in aanmerking dat het gebruik van de bevoegdheid in artikel 4, elfde lid, bijlage II van het Bor met minder waarborgen is omkleed dan de bestemmingsplanprocedure of de procedure ingevolge artikel 2.12, eerste lid onder a, sub 3°, van de Wabo. Zo kan worden volstaan met de reguliere voorbereidingsprocedure en hoeft geen ruimtelijke onderbouwing te worden opgesteld. De Verordening Ruimte 2014 van de provincie Noord-Brabant is evenmin expliciet van toepassing. De enkele omstandigheid dat bij de wijziging van het Bor per 1 november 2014 niet is voorzien in overgangsrecht, leidt evenmin tot een ander oordeel. De rechtbank leidt hieruit niet af dat de wetgever heeft beoogd om voor bestaande legale of illegale afwijkingen een nieuwe aanvangsdatum in het leven te roepen. Dit zou er immers toe leiden dat de totale tijdsduur veel langer zou worden dan de door de wetgever beoogde tien jaren en dat bestaande illegale situaties door een procedure met lichtere rechtswaarborgen zouden kunnen worden gesauveerd. Het komt de rechtbank voor dat dit niet de bedoeling van de wetgever kan zijn geweest. Nu de aanvangsdatum van de termijn voor tijdelijke afwijking noch onder het oude recht, noch onder het nieuwe recht wettelijk is vastgelegd, valt niet in te zien waarom op dit onderdeel de wetgever zou hebben moeten voorzien in overgangsrecht.