De perscoördinator

Niet elke organisatie zal behoefte hebben aan een aparte functionaris die zich bezighoudt met Wob-verzoeken van journalisten. Dat betekent niet dat zij niet een aparte benadering verdienen. Hoewel de Wob formeel geen onderscheid maakt in ‘soorten verzoekers’, is deze er in de praktijk doorgaans wel. Bovendien hebben journalisten, non-gouvernementele organisaties (ngo’s) en public watchdogs op grond van art. 10 van het EVRM een ‘fundamenteel recht op overheidsinformatie’ (ECLI:CE:ECHR:2016:1108JUD001803011), hoewel dit volgens de Afdeling zelden het geval zal zijn. De hoofdregel blijft dat art. 10 en 11 van de Wob EHRM-proof zijn. Alleen als de verzoeker met zeer bijzondere omstandigheden kan onderbouwen dat dit in het concrete geval niet geldt, zou hiervan afgeweken kunnen worden (ECLI:NL:RVS:2017:498). Dit is tot op heden overigens nog niet gebeurd.

Zeker lokale en regionale media hebben een ‘vaste relatie’ met de overheden in hun gebied. Zij kennen bestuurders, ambtenaren en raadsleden en weten hun weg naar informatie vaak ook zonder Wob te vinden. Toch komt het steeds vaker voor dat journalisten een beroep doen op de Wob, dat zij doorgaans zullen richten aan de persvoorlichter of een communicatieadviseur. Het is alleen daarom al praktisch om hun hierin een coördinerende rol te geven. Nog meer dan bij andere Wob-verzoekers is een informele aanpak hier raadzaam. In paragraaf 6 kom ik hierop terug.

De meeste communicatieadviseurs hebben geen juridische achtergrond. Zij denken eerder in politieke en bestuurlijke gevoeligheden en niet in Wob-weigeringsgronden. Daarom is het doorgaans nodig om de perscoördinator een korte opleiding in het Wob-recht te laten volgen.

De perscoördinator kan een forse uitdaging hebben aan het voorkomen dat informatie op een ongecontroleerde manier naar buiten gaat. Soms zijn democratisch gekozen vertegenwoordigers (raads- of statenleden, of burgerleden in commissies), die niet onder verantwoordelijkheid van het bestuursorgaan werken, zich niet bewust van de gevolgen van hun handelen. Ook zijn zij lang niet altijd goed op de hoogte van regels over geheimhouding, privacy, vertrouwelijkheid en overheidsaansprakelijkheid. Een persprotocol voor een dergelijk gremium en een informatiebijeenkomst aan het begin van de zittingsperiode kan hiervoor een oplossing zijn. Kennis bij de griffie is ook noodzakelijk.

Zorg voor een adequaat kennisniveau over de Wob bij de coördinator en de griffie.

Maak gekozen vertegenwoordigers bewust van de regels over geheimhouding en openbaarheid.