Conclusie raadsheer advocaat-generaal Widdershoven: advies om meer ruimte te bieden voor verschoonbaarheid overschrijding termijn voor instellen bezwaar en beroep

Aanleiding voor het nemen van conclusie zijn vier zaken, waarin de betrokken ondernemingen buiten de wettelijke termijn opkwamen tegen een voor hen nadelig subsidiebesluit. In zijn conclusie doet de raadsheer A-G de volgende aanbevelingen:

De bestuursrechter zou de ambtshalve toetsing van een termijnoverschrijding in de eigen instantie in de toekomst achterwege moeten laten en hieraan alleen gevolgen moeten willen verbinden als een andere partij daaromtrent een grond heeft aangevoerd;

Bezwareninstanties en bestuursrechter zouden de mogelijkheid om binnen de bezwaren- of beroepstermijn pro forma (op nader aan te voeren gronden) bezwaar te maken of (hoger) beroep in te stellen in de wettelijk verplichte rechtsmiddelvoorlichting moeten vermelden;

Bezwareninstanties en bestuursrechters zouden in tweepartijenverhoudingen tussen een bestuursorgaan en een individuele burger of een klein bedrijf art. 6:11 Awb ruimer moeten toepassen, waarbij: (i) een beperkte overschrijding van de bezwaar- of beroepstermijn van minder dan één week generiek verschoonbaar is; (ii) een beroep op verschoonbaarheid wegens beperkt doenvermogen als gevolg van ziekte en andere ernstige persoonlijke problematiek niet mag worden afgewezen, omdat de betrokkene niet direct een derde als gemachtigde heeft ingeschakeld of met de stelling dat het instellen van rechtsmiddel niet veel moeite kost, omdat volstaan kan worden met een summier of pro forma bezwaar- of beroepschrift; en (iii) niet alleen psychisch onvermogen, ernstige ziekte of ongeval van de indiener of diens naasten, maar ook overbelasting of stress als gevolg van externe gebeurtenissen (zoals een aardbeving, watersnood of brand) reden kunnen zijn om verschoonbaarheid van de termijnoverschrijding aan te nemen;

Bezwareninstanties en bestuursrechters zouden ernstige ziekte van een professionele rechtshulpverlener of een andere deskundige adviseur die de burger vertegenwoordigt vaker als grond voor verschoonbaarheid moeten aanmerken. Dit geldt ook voor andere ingrijpende gebeurtenissen die zich op een laat moment in de procedure manifesteren en die zo’n gemachtigde betreffen;

Belanghebbenden die geen rechtsmiddel hebben aangewend tegen een besluit, omdat zij met dat besluit niet bekend waren of konden zijn, zou op grond van art. 6:11 Awb alsnog een termijn van zes weken moeten worden gegund voor het maken van bezwaar of het instellen van beroep, nadat zij van het besluit hebben kunnen kennisnemen;

Bestuursorganen zouden vaker gebruik kunnen maken van hun bevoegdheid om een onherroepelijk besluit te heroverwegen, ook als een daartegen gericht bezwaar of beroep wegens een niet-verschoonbare termijnoverschrijding te laat is ingediend.

Het CBb zal de conclusie betrekken bij het doen van uitspraak in de vier te berechten gevallen.