Toetsen van beleid: evenredigheid

Er worden drie soorten beleid onderscheiden:

Binnenwettelijk beleid – beleid dat gebaseerd is op een wettelijk voorschrift

Buitenwettelijk beleid – beleid zonder wettelijke grondslag

Tegenwettelijk beleid – beleid dat strijdig is met een wettelijk voorschrift

De toetsing van binnenwettelijk en buitenwettelijk beleid verloopt voortaan grotendeels op gelijke wijze. Met daarbij de kanttekening dat de toetsing van buitenwettelijk beleid doorgaans minder intensief is. Het beleid, al dan niet opgenomen in beleidsregels, kan getoetst worden aan het evenredigheidsbeginsel. De Raad beslist dat tegenwettelijk beleid niet wordt getoetst. Bij de toetsing van een besluit dat op tegenwettelijk beleid is gebaseerd wordt nog steeds beoordeeld of dat beleid juist is toegepast. Als het beleid juist is toegepast wordt dat besluit vervolgens, los van het beleid, getoetst aan het wettelijk voorschrift waarop het berust en aan hoger geschreven recht, de algemene rechtsbeginselen en (ander) ongeschreven recht, waaronder het evenredigheidsbeginsel.

In het geval van appellant ging het om een intrekking en terugvordering van bijstand wegens te lang verblijf van appellant in het buitenland. Het tegenwettelijk beleid waar appellant zich op beroept wordt niet getoetst is en is juist toegepast. De intrekking is verder in overeenstemming met de Participatiewet. Dit is een dwingendrechtelijke bepaling van een wet in formele zin. Niet is gebleken dat er zich bijzondere omstandigheden voordien waarmee de wetgever niet of niet volledig rekening mee heeft gehouden met het vaststellen van die bepaling. De gevolgen van de toepassing van die bepaling worden daarom niet getoetst aan het evenredigheidsbeginsel. CRvB 15 mei 2025, ECLI:NL:CRVB:2025:700