Verwarring in de rechtspraak Didam-zaak is nu compleet

Kort en goed concludeert het hof dat de gemeente Montferland destijds ten onrechte geen mededingingsruimte heeft geboden bij de verkoop van de oude gemeentehuislocatie. De gemeente is ten onrechte in exclusieve onderhandelingen getreden met de uiteindelijke koper, Groenstaete. Die had op dat moment nog geen grondpositie verworven ten aanzien van omliggende percelen, zodat hij op dat moment nog niet als enige serieuze gegadigde kon worden beschouwd.

Wat moet dan de consequentie zijn voor de koopovereenkomst? Vernietigbaarheid, volgens het hof. Het hof kiest voor een analogie met het aanbestedingsrecht. De Hoge Raad heeft eerder geoordeeld dat overeenkomst die in strijd zijn met het Europese aanbestedingsrecht, niet nietig zijn maar vernietigbaar. Naar analogie met deze rechtspraak en met artikel 4.15 Aanbestedingswet 2012, spreekt het hof daarom de vernietigbaarheid van de koopovereenkomst uit op grond van artikel 3:40, lid 2 BW.

Het hof veroordeeld de gemeente ook tot schadevergoeding wegens onrechtmatig handelen. Zij sloot de koopovereenkomst immers in strijd met het gelijkheidsbeginsel, terwijl er op dat moment bovendien al een vordering aanhangig was strekkende tot een verbod op het sluiten van die koopovereenkomst. Groenstaete wordt niet tot schadevergoeding veroordeeld. Dat de gemeente in strijd heeft gehandeld met de verplichting tot het bieden van mededingingsruimte, betekent niet dat ook Groenstaete daarmee onrechtmati gheeft gehandeld. Daarbij speelt ook mee dat de beslissingen in het Didam-arrest afweken van de toen gebruikelijke manier van onderhandse verkopen van gemeentegrond.

Al met al een zeer interessant arrest als je het mij vraagt. Zeker de analogie toepassing van de vernietigbaarheid uit het aanbestedingsrecht is nieuw. De verwarring in de rechtspraak op dit punt is hiermee compleet. Ook lijkt het hof niet zozeer het moment van het sluiten van de koopovereenkomst als peildatum te nemen voor de beoordeling, maar het moment waarop de gemeente met Groenstaete in (exclusieve) onderhandelingen trad. Dit lijkt me ook een nieuw gezichtspunt dat gevolgen kan hebben voor de praktijk.

Kortom, het arrest is zeker het lezen waard!