Procederen in een vreemde taal

In procedures doet zich regelmatig de vraag voor of bewijsstukken in een vreemde taal vertaald moeten worden.
De Hoge Raad heeft zich daarover dit jaar uitgelaten in zijn arrest van 15 januari en het nieuwe Landelijk Procesreglement dat we met de invoering van KEI zullen krijgen, heeft voor deze kwestie eveneens een voorziening getroffen.

Feiten

Een Duits bedrijf (Kublik) heeft op internet een personenauto van het merk Mercedes Benz te koop aangeboden. Namens een Nederlands autobedrijf meldt zich telefonisch een gegadigde voor de auto. Partijen worden het eens en de auto zal bij Kublik worden opgehaald tegen afgifte van een tevoren door de bank deugdelijk verklaarde cheque. Kublik heeft per telefax een kopie ontvangen van een ten gunste van dit bedrijf uitgeschreven overschrijvingskaart van de Postbank, waarop in de Duitse taal was vermeld dat dit een cheque was en dat de Postbank verklaarde dat het Nederlandse bedrijf voldoende saldo had voor de koopsom. Mevrouw Brandenberg meldt zich vervolgens bij Kublik en overhandigt het origineel van de “cheque” waarna Kublik haar de auto, autopapieren en autosleutels meegeeft. De cheque bleek waardeloos en Kublik heeft geen betaling gekregen.

Duitse producties in de procedure

In de procedure die door Kublik tegen Brandenberg wordt aangespannen wordt de vordering tegen mevrouw Brandenberg door de rechtbank afgewezen. De rechtbank oordeelde dat Brandenberg de gestelde oplichting gemotiveerd had betwist en dat Kublik niet aan zijn bewijslast had voldaan.
Dit vonnis wordt door het Hof ’s-Hertogenbosch bekrachtigd en ten aanzien van een Duitse productie die Kublik in het geding had gebracht, heeft het Hof gesteld dat het Hof die buiten beschouwing zal laten. De verklaring was door Kublik overgelegd met de mededeling dat een beëdigde verklaring in het geding zou worden gebracht, hetgeen niet was gebeurd. Ook de overige producties die niet in het Nederlands waren gesteld en niet waren voorzien van een vertaling in het Nederlands laat het Hof buiten beschouwing. In cassatie oordeelt de Hoge Raad dat dit niet juist was.

Oordeel Hoge Raad over producties in vreemde taal

De Hoge Raad oordeelt dat er geen wettelijke regeling is die voorschrijft dat producties die in een civiele procedure worden overgelegd in de Nederlandse taal gesteld moeten zijn. Er is alleen een regeling voor producties die gesteld zijn in de Friese taal (artikel 15 van de Wet gebruik Friese taal). Voor producties die zijn gesteld in een vreemde taal ontbreekt een wettelijke voorziening, zodat de Hoge Raad van oordeel is dat de vraag in hoeverre de rechter acht moet slaan op producties die in een vreemde taal zijn gesteld, beantwoord moet worden aan de hand van de eisen van behoorlijke rechtspleging.

Daarbij oordeelt de Hoge Raad dat het overleggen van een vertaling van een productie in beginsel niet noodzakelijk is als die productie gesteld is in de Engelse, Duitse of Franse taal. De rechter kan wel een vertaling verlangen als hij dat nodig en wenselijk acht voor de behandeling van de zaak, mede gelet op de belangen van de wederpartij. Een vertaling is in beginsel wel nodig als een productie in een andere vreemde taal is gesteld.

Als een vertaling ontbreekt, maar deze naar het oordeel van de rechter wel noodzakelijk of wenselijk is, moet een partij die die productie heeft overgelegd alsnog de gelegenheid krijgen een vertaling daarvan in de procedure te brengen, tenzij de eisen van een goede procesorde zich daartegen verzetten. De rechter kan daarbij bepalen dat de vertaling door een beëdigd vertaler moet zijn opgemaakt en ondertekend.

Dit oordeel hield dus in dat het Hof de producties in de Duitse taal niet zonder meer buiten beschouwing had mogen laten.

Procesreglement KEI

Het procesreglement dat onder KEI gaat gelden, sluit aan op deze jurisprudentie. In dat procesreglement is geheel in lijn met deze uitspraak van de Hoge Raad opgenomen dat bewijsstukken in het Engels, Duits of Frans niet op voorhand vertaald behoeven te worden. Wel kan de rechter een vertaling vragen als hij dat nodig vindt.
Voor bewijsstukken in andere talen is in beginsel wel een vertaling nodig, waarbij de rechter kan bepalen dat een vertaling wordt overgelegd van een beëdigd vertaler.

Processtukken in vreemde taal

Het arrest van de Hoge Raad en de regeling in het nieuwe rolreglement heeft alleen betrekking op producties.
Voor procederen voor een Nederlands gerecht geldt nog steeds dat dat in principe in het Nederlands moet. Recent speelde dat nog in een zaak bij de rechtbank Zeeland-West-Brabant (ECLI:NL:RBZWB:2016:4428). In die zaak waren processtukken in de Duitse taal ingediend zonder een Nederlandse vertaling. De rechter oordeelde dat dit niet toelaatbaar was en stelde de partij die de processtukken in het Duits had ingediend in de gelegenheid van die stukken een Nederlandse vertaling in het geding te brengen, die is opgesteld door een beëdigde vertaler.
Op de regel dat alleen in het Nederlands geprocedeerd wordt, geldt een uitzondering voor inwoners van Friesland. Vanaf januari 2016 is er ook een pilot Engelstalig procederen bij de rechtbank Rotterdam. Die regeling geldt alleen voor bepaalde categorieën van zaken (zee- en vervoerrecht of internationale handelskoop).

Conclusie

In Nederland wordt in principe in de Nederlandse taal geprocedeerd. Voor bewijsstukken die in het Engels, Duits of Frans zijn gesteld is de hoofdregel dat geen vertaling overgelegd behoeft te worden. Bij gebruik van een andere taal moet men dat in principe wel doen.

De Hoge Raad heeft met dit arrest de praktijk een goede dienst bewezen. Vertalen kan een kostbare aangelegenheid zijn en het is nu duidelijk wanneer men die kosten moet maken. Partijen lopen niet meer het risico dat bewijsstukken buiten de procedure worden gehouden, wanneer niet meteen een vertaling is overgelegd. In principe krijgt men daarvoor dan alsnog de kans van de rechter.