Resultaat telt niet? Over de verantwoordelijkheid voor natuurcompensatie

In 2020 verscheen een rapport met een evaluatie van de natuurcompensatie. Daaruit zou volgens de Vereniging tot Behoud van Natuurmonumenten in Nederland blijken dat het doel van 10% kwaliteitsverbetering niet is gehaald en dat meer maatregelen getroffen hadden moeten worden (met name meer beperkende maatregelen ten aanzien van visserij in het bodembeschermingsgebied). De Vereniging had daarom een handhavingsverzoek ingediend bij de minister voor Natuur en Stikstof.

De zaak komt in hoger beroep bij de Afdeling terecht en die buigt zich over de inhoud van het betreffende vergunningvoorschrift. Zij komt tot de conclusie dat daarin voor het havenbedrijf uitsluitend de verplichting is neergelegd om te wachten met de aanleg van de Tweede Maasvlakte totdat de genoemde compenserende maatregelen zijn getroffen. Aan die verplichting heeft het havenbedrijf voldaan. Het feit dat achteraf is gebleken dat de compenserende maatregelen niet het beoogde effect hebben gehad, betekent volgens de Afdeling niet dat het havenbedrijf niet had mogen beginnen met de aanleg van de Tweede Maasvlakte. De Afdeling concludeert dus dat geen sprake is van een overtreding van het vergunningvoorschrift.

De Afdeling komt met deze uitspraak tot een andere conclusie dan de rechtbank (ECLI:NL:RBMNE:2022:4557), die juist wel had geoordeeld dat het voorschrift een resultaatsverplichting bevatte voor het havenbedrijf om 10% ecologische winst te behalen. Die uitleg beantwoordt misschien beter aan het doel van de natuurbeschermingswetgeving, maar leidt wel tot rechtsonzekerheid, in het bijzonder omdat het havenbedrijf niet zelf de compenserende maatregelen kan treffen (daarvoor zijn namelijk (appellabele) besluiten van de minister nodig, zoals in de uitspraak van de rechtbank tot uitdrukking komt). Dat de Afdeling hier kiest voor rechtszekerheid, is volgens ons dan ook begrijpelijk.