Rechter fluit gemeente Groningen terug: Participatie is méér dan alleen informeren

De feiten

De aanleiding voor het conflict is de noodzakelijke verhuizing van de huidige dagopvang van het Leger des Heils. De huidige locatie is te klein en het huurcontract loopt eind 2026 af. De gemeente heeft het pand aan de Nieuwe Boteringestraat 28-30 aan als de ideale nieuwe plek aangewezen. Hoewel de gemeente stelt dat de buurt nauw betrokken zou worden, voelen 86 omwonenden zich volledig overvallen door de plannen.

Onder aanvoering van een grote groep buurtbewoners wordt een kort geding aangespannen. Hun voornaamste klacht: de gemeente houdt zich niet aan de per 1 mei 2025 vastgestelde Participatieverordening gemeente Groningen 2025. Er is onduidelijkheid over de mate van invloed, stukken werden te laat gedeeld en van een zorgvuldig proces is volgens de eisers geen sprake.

Het juridische knelpunt

De rechter stelt in het vonnis vast dat de gemeente op verschillende fronten onzorgvuldig heeft gehandeld. Volgens de verordening moet een bestuursorgaan vooraf een participatieaanpak opstellen. De rechter oordeelt dat het niet gebleken is dat een dergelijke aanpak voor dit project daadwerkelijk is opgesteld of gedeeld met de bewoners.

Wat de gemeente zwaar wordt aangerekend, is de tegenstrijdige communicatie. Aan de ene kant wordt gesteld dat de locatie en doelgroep “niet ter discussie stonden”, maar aan de andere kant belooft de gemeente dat suggesties en aandachtspunten worden “meegewogen” in het definitieve besluit. Tijdens een informatieavond op 1 december 2025 suggereerde een projectleider zelfs dat “heroverweging” nog mogelijk was. Deze inconsistentie is in strijdt met de zorgplicht van de overheid om helderheid te verschaffen over het participatieproces.

Ruimte voor informeren en luisteren

Hoewel de rechter erkent dat de gemeente de wettelijke vrijheid heeft om de mate van participatie te beperken tot “informeren en luisteren”, betekent dit niet dat de gemeente de inbreng van de burgers mag negeren. Luisteren houdt in dat bewoners hun opvattingen moeten kunnen delen voordat de knoop definitief wordt doorgehakt.

De omwonenden hebben verder ook geklaagd dat zij onvoldoende informatie hadden (via een Woo-verzoek) om hun standpunt te bepalen. Hoewel de rechter oordeelt dat de huidige informatie inmiddels wél voldoende is om de laagste vorm van participatie (informeren en luisteren) te kunnen uitoefenen, vonden zij dat de buurt simpelweg de tijd niet had gekregen om die informatie te verwerken.

Het vonnis: vier weken pas op de plaats

De rechter heeft de gemeente Groningen verboden om voor 17 februari 2026 een definitief besluit te nemen. De bewoners krijgen nu drie weken de tijd (tot 10 februari) om schriftelijk hun opvattingen te delen. De gemeente krijgt vervolgens een week om deze reacties te verwerken voordat zij tot besluitvorming mag overgaan.

Opvallend aan dit vonnis is dat de gemeente Groningen door de civiele rechter aan haar eigen verordening wordt herinnerd: inwoners moeten tijdig worden betrokken en het proces moet inzichtelijk en zorgvuldig verlopen. Voor de bewoners van de Nieuwe Boteringestraat betekent dit dat zij, hoewel de uitkomt nog onzeker is, (eindelijk) het recht hebben gekregen om écht gehoord te worden.

Rb. Noord-Nederland, 19 januari 2026, www.rechtspraak.nl: ECLI:NL:RBNNE:2026:94.