Werkingssfeer

Onder bepaalde omstandigheden moet een bestuursorgaan rekening houden met de gevolgen van een plan voor een Natura 2000-gebied. Dat is het geval wanneer het bestuursorgaan een plan wil vaststellen dat de kwaliteit van de natuurlijke habitats en de habitats van soorten in dat Natura 2000-gebied kan verslechteren, of een signiﬁcant verstorend effect kan hebben op de soorten waarvoor het Natura 2000-gebied is aangewezen. De instandhoudingsdoelstellingen voor het betreffende Natura 2000-gebied zijn hierbij bepalend. Artikel 19j Nbw verplicht namelijk enkel om de gevolgen voor het Natura 2000-gebied te beoordelen, indien en voor zover deze gevolgen zien op de instandhoudingsdoelstellingen van het Natura 2000-gebied. De instandhoudingsdoelstellingen zijn opgenomen in het aanwijzingsbesluit van het betreffende Natura 2000-gebied. Met andere gevolgen van het plan voor het Natura 2000-gebied hoeft geen rekening gehouden te worden. In lid 2 van artikel 19j Nbw staat immers dat onderzocht moet worden of het plan als zodanig of in combinatie met andere plannen of projecten signiﬁcante gevolgen kan hebben voor Natura 2000-gebieden ‘gelet op de instandhoudingsdoelstelling’.

Hieruit blijkt eveneens dat enkel de gevolgen voor Natura 2000-gebieden (aangewezen op grond van artikel 10a Nbw) getoetst moeten worden en niet tevens de gevolgen voor nationale natuurmonumenten (aangewezen op grond van artikel 10 Nbw). De verplichte plantoets ziet dus slechts op de beoordeling van de gevolgen voor de instandhoudingsdoelstellingen van de Natura 2000-gebieden. Een beoordeling van de gevolgen voor nationale natuurmonumenten is op grond van artikel 19j Nbw in beginsel niet nodig. Dit is alleen anders indien het aanwijzingsbesluit van het Natura 2000-gebied hiertoe aanleiding geeft.

Verder kunnen niet alleen plannen in een Natura 2000-gebied, maar ook plannen buiten een Natura 2000-gebied een kwaliteitsverslechtering of verstorend effect hebben op een Natura 2000-gebied (de zogeheten ‘externe werking’). Daarom geldt ook voor plannen buiten een Natura 2000-gebied de verplichte ecologische Natura 2000-toets.

Ook de gevolgen voor Natura 2000-gebieden over de grens moeten beoordeeld worden. Buitenlandse Natura 2000-gebieden vallen niet onder de reikwijdte van de Nbw. Toch moeten op grond van artikel 6 lid 3 HRL ook de gevolgen voor buitenlandse Natura 2000-gebieden beoordeeld worden. De HRL heeft namelijk rechtstreekse werking. De Afdeling overwoog dit voor het eerst ten aanzien van de verlening van Nbw-vergunningen voor projecten met een mogelijk effect op Duitse Natura 2000-gebieden.

Zie ABRvS 24 augustus 2011, LJN BR5684 (Eemshaven). Onvoldoende was gekeken naar de gevolgen voor de Duitse Natura 2000-gebieden. Dit werd opgelost door alsnog een passende beoordeling te maken voor de gevolgen voor de Duitse Natura 2000-gebieden. Zie ABRvS 23 november 2011, LJN BU5567.

Dit is herhaald voor Belgische Natura 2000-gebieden.

ABRvS 29 augustus 2012, LJN BX5932.

De Afdeling gaat ervan uit dat de bescherming van buitenlandse Natura 2000-gebieden op grond van artikel 6 lid 3 HRL wordt meegenomen bij de verlening van de Nbw-vergunning.

ABRvS 30 november 2011, LJN BU6363.

Indien de gevolgen voor de buitenlandse Natura 2000-gebieden niet zijn beoordeeld, zijn er volgens de Afdeling twee herstelmogelijkheden. Het bestuursorgaan kan ofwel alsnog met behulp van eigen onderzoek de mogelijke gevolgen voor het Natura 2000-gebied in het buitenland beoordelen, dan wel de autoriteiten in het buitenland vragen naar hun beoordeling, althans ‘hun standpunt ter zake’.

ABRvS 10 oktober 2012, LJN BX9705.

Ook bij de plantoets dienen op grond van artikel 6 lid 3 HRL de gevolgen van een plan voor buitenlandse Natura 2000-gebieden beoordeeld te worden. Een voorbeeld hiervan is de uitspraak van de Afdeling van 7 december 2011.

ABRvS 7 december 2011, LJN BU7002.

Hier was in de passende beoordeling een speciﬁeke beoordeling gemaakt van de effecten op het in Duitsland gelegen Natura 2000-gebied Teverener Heide.

De toets van een plan bestaat uit drie mogelijke stappen, te weten:

de voortoets;

de passende beoordeling;

de toetsing aan de ADC-criteria.

Deze stappen zullen in de navolgende paragrafen besproken worden.