Een dreigende overtreding tegengaan

Wettelijk kader

Artikel 5:7 Awb
Een herstelsanctie kan worden opgelegd zodra het gevaar voor de overtreding klaarblijkelijk dreigt.

Het tegengaan van een (nieuwe) overtreding die nog moet komen, kan pas als de situatie voldoet aan zeer zware eisen. Dat kan namelijk pas als het gevaar van overtreding ‘klaarblijkelijk dreigt’ (ook wel genoemd: het klaarblijkelijkheidscriterium): dat is de situatie waarin de overtreding zal plaatsvinden met aan zekerheid grenzende waarschijnlijkheid. Dit is niet zo snel het geval: de situatie als geheel moet worden beoordeeld. Het verschil met de andere situatie (het voorkomen van herhaling van een eerder begane overtreding) is dus nogal groot: degene die eerder een overtreding heeft begaan wordt minder beschermd.

Als uit een uitspraak of handeling niet per se overtreding van de norm volgt, is niet voldaan aan het klaarblijkelijkheidscriterium (ABRS 13 april 2016, ECLI:NL:RVS:2016:984 en ABRS 20 maart 2019, ECLI:NL:RVS:2019:856). Preventieve handhaving is wél mogelijk als er zeer sterke aanwijzingen zijn dat alleen die ene gevreesde overtreding zal gaan plaatsvinden (ABRS 8 oktober 2014, ECLI:NL:RVS:2014:3603 en ABRS 24 april 2019,
ECLI:NL:RVS:2019:1322), bijvoorbeeld als de aard van de inrichting zodanig verandert dat met zekerheid de overtreding weer plaats zal vinden. Of als jarenlang handhavingsbesluiten genegeerd zijn en als gevolg daarvan de vergunningen zijn ingetrokken.