Concreet zicht op legalisering, aanvraag vergunning niet vereist

Op 29 april jl. heeft de Afdeling een interessante uitspraak gedaan over de vraag wanneer sprake is van concreet zicht op legalisering.

Wat was er aan de hand? Het college van burgemeester en wethouders van De Bilt had handhavend opgetreden omdat zonder vergunning in een bijgebouw een keuken en sanitaire voorzieningen in de badkamer waren aangebracht ten behoeve van zelfstandige bewoning van het bijgebouw.

Het College stelde zich op het standpunt dat de aangebrachte voorzieningen op zichzelf gelegaliseerd konden worden via het overgangsrecht, maar dat er geen concreet zicht op legalisering bestond omdat er geen ontvankelijke aanvraag voor een omgevingsvergunning was ingediend door de eigenaar van het perceel. Om die reden meende het College terecht tot handhaving te zijn overgegaan.

De eigenaar van het perceel voerde hiertegen aan dat hij nooit een omgevingsvergunning had ingediend omdat hem altijd was verteld dat deze niet kon worden verleend. Ook meende hij dat het niet nodig was een omgevingsvergunning aan te vragen, omdat het gebouw al lange tijd geleden was opgericht en geschikt was gemaakt voor bewoning zodat niet meer hoefde te worden getoetst aan de bouwvoorschriften.

De vraag of concreet zicht op legalisering aanwezig is, beantwoordt de Afdeling – onder verwijzing naar eerdere jurisprudentie – als volgt. In de eerste plaats wijst de Afdeling erop dat de vraag of legalisering mogelijk is zelfstandig door het College moet worden beantwoord, ook als nog geen concrete daarop gerichte aanvraag is ingediend. Als legalisering van de situatie dan volgens het College tot de mogelijkheden behoort (zoals hier het geval), kan niettemin concreet zicht op legalisering ontbreken, bijvoorbeeld als de overtreder weigerachtig is een aanvraag tot legalisering in te dienen.

Volgens de Afdeling was voor de aangebrachte keuken en sanitaire voorzieningen een omgevingsvergunning vereist. De Afdeling vond voorts niet dat de eigenaar weigerachtig was een aanvraag in te dienen voor de omgevingsvergunning. Daarbij was van belang dat het College hem eerder had meegedeeld dat het indienen van een aanvraag om een omgevingsvergunning zinloos was. Het voorgaande betekent dat het College zich ten onrechte op het standpunt had gesteld dat geen concreet zicht op legalisering bestond vanwege het ontbreken van een concrete aanvraag voor een omgevingsvergunning. Het College was ten onrechte tot handhaving overgegaan omdat legalisering van de werkzaamheden wel mogelijk was.

Deze uitspraak leert dat van een concreet zicht op legalisering sprake kan zijn, ook als (nog) niet een aanvraag voor een omgevingsvergunning is ingediend. Bedacht moet worden dat het dan situaties betreft waarin het gaat om de activiteit ‘bouwen’. In die gevallen moet het bevoegd gezag zelfstandig beoordelen of de ontbrekende omgevingsvergunning kan worden verleend. Als dat het geval is en de overtreder is bereid een aanvraag voor een omgevingsvergunning in te dienen, kan worden afgezien van handhaving.

Voor gevallen waarbij strijd is met het bestemmingsplan en waar ter legalisering een omgevingsvergunning nodig is voor afwijking van het ‘gebruik’, gaat het voorgaande niet op. In die gevallen is volgens jurisprudentie van de Afdeling pas sprake van concreet zicht op legalisering als ten tijde van het handhavingsbesluit een ontvankelijke aanvraag voor een omgevingsvergunning is ingediend en het bevoegd gezag bereid is daarop positief te beslissen. Dat geldt ook voor omgevingsvergunningen voor de activiteit ‘mileu’ en overige vergunningen zoals bijvoorbeeld een vergunning op grond van de APV, de Natuurbeschermingswet en de Huisvestingsverordening.

Dat er uitsluitend voor de activiteit ‘bouwen’ een soepeler criterium wordt gehanteerd lijkt te maken te hebben met het feit dat in dat geval sprake is van een gebonden beschikking, waarbij op voorhand duidelijk is of een omgevingsvergunning al dan niet kan worden verleend.