Raad van State duidelijk over bestuursdwang: kostenverhaal hoort erbij!

De Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State heeft in een uitspraak van 7 oktober 2015 geoordeeld over het verhaal van kosten van bestuursdwang, toegepast op de eigenaar van een woonark. De eigenaar probeert onder de (hoge) kosten uit te komen door erop te wijzen dat van meet af aan bekend was dat hij de kosten niet kon voldoen. En bovendien meent hij dat het bestuursorgaan te lang heeft gewacht met het vernietigen van de in bewaring genomen woonark, zodat de kosten veel hoger zijn geworden dan nodig. Acht de Raad van State op basis hiervan kostenverhaal onredelijk?

De casus

Begin december 2010 heeft het college van gedeputeerde staten van Noord-Holland de eigenaar van een woonark in de Ringvaart van de Haarlemmermeerpolder gelast de aldaar aanwezige woonark binnen zeven dagen te verwijderen en verwijderd te houden, onder de aanzegging van bestuursdwang. Toen de eigenaar aan de last geen gehoor gaf, heeft het college bestuursdwang toegepast en de woonark laten weghalen en uiteindelijk ter bewaring verplaatst naar een jachthaven. In mei 2013 is de woonark vervolgens gesloopt. Het college verhaalt op de eigenaar van de woonark de bergingskosten, bewaarkosten en sloopkosten ten bedrage van een kleine € 60.000.

De uitspraak

De eigenaar van de woonark stelt allereerst dat van meet af aan bekend was dat hij de kosten van bestuursdwang niet kon voldoen en dat hij meermaals aangegeven had de woonark zelf te willen slopen, teneinde hoge sloopkosten te voorkomen. Om deze reden zouden de kosten gematigd of zelfs op nihil gesteld moeten worden, aldus de eigenaar. De Raad van State volgt deze redenering echter niet en benadrukt dat uit artikel 5:25 Awb volgt dat bestuursdwang en het verhaal van kosten van bestuursdwang in de regel samengaan. Met andere woorden: kostenverhaal is het uitgangspunt. Een uitzondering op dit uitgangspunt zou kunnen bestaan indien degene tegen wie bestuursdwang wordt toegepast geen verwijt gemaakt kan worden of met toepassing van bestuursdwang het algemeen belang dusdanig is betrokken, dat de kosten redelijkerwijze niet of niet geheel verhaald zouden moeten worden. Het gegeven dat de eigenaar de kosten van bestuursdwang niet zou kunnen betalen en dat dit vanaf het begin bekend was, valt niet onder deze uitzondering, aldus de Raad van State.

De eigenaar probeert ook nog onder de hoge kosten van bestuursdwang uit te komen door een op zichzelf niet onredelijk punt te maken van het tijdsverloop tussen eind 2010 (in bewaring nemen) en mei 2013 (sloop woonark). De eigenaar meent dat het college de woonark te lang in bewaring heeft gehouden en de woonark direct op grond van artikel 5:30 Awb had moeten verkopen of vernietigen, waardoor de kosten van bewaring onnodig zijn opgelopen. Ook dit standpunt van de eigenaar leidt echter niet tot succes. De Raad van State overweegt dat de geringe waarde en onbetwiste onverkoopbaarheid van de woonark ertoe leidden dat verkoop van de woonark geen optie was. Maar ook direct slopen lag niet in de rede, aldus de Raad van State, nu slopen door de aanwezigheid van asbest in de woonark een kostbare aangelegenheid was. Bovendien wijst de Raad van State erop dat de eigenaar in de beroepsprocedure tegen de last onder bestuursdwang had gevraagd om teruggave van de woonark, zodat het college ervan uit kon gaan dat de eigenaar daar prijs op stelde. Ook om deze reden was sloop van de woonark niet direct aangewezen.

De conclusie

Een rechtlijnige uitspraak van de Raad van State, waarin nog maar eens wordt onderstreept dat bij bestuursdwang in beginsel ook altijd kostenverhaal hoort. Wordt je een last onder bestuursdwang opgelegd en wil je voorkomen dat je later met kostenverhaal wordt geconfronteerd? Dan moet je of aan de last voldoen of de last tijdig en afdoende bestrijden. Doe je dat niet, dan moeten er wel heel bijzondere omstandigheden zijn voor het bestuursorgaan om af te zien van kostenverhaal. De vraag die de uitspraak wel oproept is hoe lang het college had mogen wachten met het slopen van de woonark en of het college daar überhaupt toe gehouden is. De mogelijkheid tot vernietiging is immers een mogelijkheid en, zo lijkt althans uit de woorden van artikel 5:30 lid 5 Awb te volgen, géén verplichting.

Door Boot Haeser Walraven advocaten