Afdeling bestuursrechtspraak geeft stand van zaken planschaderecht

In een uitspraak van 28 september 2016, ECLI:NL:RVS:2016:2582 heeft de Afdeling bestuursrechtspraak een overzicht op hoofdlijnen gegeven van haar uitspraken met betrekking tot planschade. Een opmerkelijke stap omdat de Afdeling bestuursrechtspraak en haar voorganger(s) dit niet eerder hebben gedaan. De Afdeling bestuursrechtspraak geeft in de uitspraak aan dat de rechtspraktijk behoefte aan dit overzicht heeft.

De Afdeling benadrukt dat het overzicht geen volledigheid pretendeert. Het bevat een selectie van in eerdere uitspraken neergelegde oordelen over kwesties die zich in de praktijk van het planschaderecht veelvuldig voordoen. In de selectie komen zaken aan de orde als de wijze van planvergelijking, het causaal verband, de peildatum van schade, de betekenis van een WOZ-waarde, de verrekening van voordelen, het normaal maatschappelijk risico en het wettelijk forfait van 2%, actieve en passieve risicoaanvaarding, compensatie in natura, de vergoeding van deskundigenkosten, compensatie in natura en de toekenning van wettelijke rente.

Voor degenen die zich slechts incidenteel met planschade bezighouden, vormt de uitspraak een handig overzicht om snel op de hoogte te raken van de stand van zaken. Het biedt de mogelijkheid voor burgers en overheden om zijn juridische positie te kunnen bepalen zonder eerst uitvoerig onderzoek te moeten doen naar de stand van zaken in de rechtspraak. Voor degenen die deskundig zijn op het gebied van de rechtmatige overheidsdaad, biedt het overzicht geen nieuwe inzichten, maar het is altijd handig om een overzicht met alle vindplaatsen bij de hand te hebben.

Het overzicht kent uiteraard beperkingen. Het biedt geen pasklare oplossingen voor concrete zaken en heeft een beperkte houdbaarheidsdatum. De Minister van Infrastructuur en Milieu heeft aangegeven om bij de inwerkingtreding van de Omgevingswet het planschaderecht op onderdelen te willen wijzigen. De rechtspraak die is gewezen op basis van artikel 6.1 Wro is dan deels achterhaald.

De Afdeling kijkt in haar overzicht slechts terug. Waar de rechtspraktijk nog meer behoefte aan heeft zijn uitspraken waarin de bestuursrechter niet alleen een oordeel geeft over de concrete zaak, maar ook ingaat op andere kwesties, waarover de bestuursrechter zich nog niet heeft kunnen uitspreken. De Hoge Raad heeft deze stap al wel gezet. In een arrest van 19 februari 2016, ECLI:NL:HR:2016:252 heeft de Hoge Raad niet alleen een overzicht gegeven van zijn oordelen met betrekking tot de vergoeding van immateriële schade wegens overschrijding van de redelijke termijn in belastingzaken, het heeft ook geoordeeld over een aantal kwesties die zich met regelmaat in de praktijk voordoen, maar waarover de Hoge Raad zich nog niet heeft uitgesproken.

Het is af te wachten of de Afdeling bestuursrechtspraak nogmaals een jurisprudentieoverzicht zal geven, bijvoorbeeld op het gebied van het nadeelcompensatierecht. Indien de Afdeling bestuursrechtspraak ook de volgende stap zal zetten door in een concrete zaak vooruit te kijken en andere relevante rechtsvragen beantwoordt, zal dat een echte stap voorwaarts zijn.