Afdeling geeft handleiding voor planschadezaken

Op 28 september 2016 heeft de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State een opmerkelijke uitspraak gedaan in een planschadezaak (ECLI:NL:RVS:2016:2582). In deze uitspraak heeft zij, ondanks dat de casuspositie niet bijzonder is, aanleiding gezien om een overzicht op hoofdlijnen te geven van haar oordelen met betrekking tot de tegemoetkoming in planschade op grond van artikel 6.1 van de Wet ruimtelijke ordening (hierna: Wro). De uitspraak leest als een handleiding voor planschadezaken.

De Afdeling merkt op dat zij deze handleiding verschaft vanwege de in de rechtspraktijk levende behoefte aan een overzicht van haar jurisprudentie over planschadeverzoeken. De uitspraak bevat dus geen nieuwe of afwijkende oordelen, maar biedt een overzicht van de geldende jurisprudentie van de Afdeling op de vele verschillende deelonderwerpen van de planschadejurisprudentie, waarbij de Afdeling telkens verwijzingen naar uitspraken heeft opgenomen.

Ik denk dat deze uitspraak inderdaad bijdraagt aan de overzichtelijkheid van de planschadejurisprudentie, zowel voor juristen als voor de burger die overweegt een planschadeclaim in te dienen. Deze uitspraak is daarom toe te juichen en verdient op andere terreinen navolging.

Hieronder stip ik de hoofdlijnen van de uitspraak aan.

Planologisch

nadeliger

positie

en

schade

Bij een aanvraag om tegemoetkoming in planschade moet worden beoordeeld of de aanvrager als gevolg van de door hem genoemde planologische maatregel (met name bestemmingsplan of omgevingsvergunning) in een planologisch nadeliger positie is komen te verkeren (zie r.o. 2.1 tot en met 2.14 in de uitspraak) en of hij ten gevolge daarvan schade lijdt of zal lijden (r.o. 3 tot en met 4.10).

Bij de planvergelijking geldt in principe dat moet worden uitgegaan van hetgeen maximaal op grond van het oude planologische regime kon worden gerealiseerd, met de voor de aanvrager meest ongunstige invulling van de planologische mogelijkheden. Daarbij geldt dat enkel ruimtelijke en objectief te verwachten gevolgen van de planologische wijziging relevant zijn.

De Afdeling staat uitgebreid stil bij flexibiliteitsbepalingen in bestemmingsplannen, zoals de wijzigingsbevoegdheid en de uitwerkingsplicht als bedoeld in art. 3.6 Wro (zie onder 2.6-2.10 in de uitspraak).

Een in een bestemmingsplan opgenomen, niet gebruikte wijzigingsbevoegdheid moet bij de maximale invulling van dat bestemmingsplan buiten beschouwing worden gelaten. Hetzelfde geldt voor een in een bestemmingsplan opgenomen vrijstellings- of ontheffingsmogelijkheid of mogelijkheid om bij omgevingsvergunning af te wijken van regels van het bestemmingsplan.

Een uit te werken bestemming mag niet in de vergelijking tussen het oude en het nieuwe planologische regime worden betrokken, zolang geen uitwerkingsplan is vastgesteld en in werking getreden.

Wat betreft schade gaat de Afdeling onder meer in op het vereiste rechtstreeks oorzakelijk verband tussen het nieuwe planologische regime en de schade, op de peildatum en op de betekenis van de WOZ-waarde voor de planschadeberekening. Verder wijst de Afdeling erop dat schade in de vorm van tijdelijke hinder als gevolg van de uitvoering van de mogelijkheden van een bestemmingsplan niet wordt vergoed. Hetzelfde geldt voor planologische schaduwschade (dat is schade die wordt geleden voordat de schade toebrengende planologische verandering rechtskracht heeft gekregen).

Vergoedbaarheid
van de
planschade

Indien wordt geconcludeerd dat de aanvrager schade lijdt als gevolg van de door de aanvrager genoemde planologische maatregel, dan dient vervolgens de vergoedbaarheid van de planschade onderzocht te worden.

Daartoe dient volgens de Afdeling onder meer te worden onderzocht:

of en zo ja in hoeverre de schade binnen het normale maatschappelijke risico blijft, waarbij wordt ingegaan op de aard van de in art. 6.2 Wro opgenomen drempel van twee procent (zie uitgebreid onder 5 tot en met 5.19 in de uitspraak),

of aan de aanvrager risicoaanvaarding/voorzienbaarheid kan worden tegengeworpen (zie uitgebreid onder 5.20 tot en met 5.37) en,

of en zo ja in hoeverre de tegemoetkoming voldoende anderszins is verzekerd (zie verder onder 5.38 tot en met 5.47).

Indien een tegemoetkoming wordt toegekend, vergoedt het bestuursorgaan tevens de redelijkerwijs gemaakte kosten van rechtsbijstand en andere deskundige bijstand (zie verder onder 6 tot en met 6.10), alsmede de wettelijke rente, te rekenen met ingang van de datum van ontvangst van de aanvraag (zie verder onder 7 in de uitspraak).

Procedurele

aspecten

Ten slotte worden in de uitspraak enige oordelen weergegeven over procedurele aspecten, zoals advisering door deskundigen, bewijs, toetsing door de bestuursrechter en definitieve geschilbeslechting (zie verder onder 8 tot en met 8.13 in de uitspraak).

Deze

bijdrage

is

ook

gepubliceerd

in de

Nieuwsbrief

Omgevingsrecht

van SDU.