Herformulering eisen invorderingsbesluiten

De Afdeling heeft in een uitspraak van 3 mei 2017 de eisen die gelden aan de feitenvaststelling bij invorderingsbesluiten omwille van de duidelijkheid geherformuleerd.

Te strikte lezing eisen jurisprudentie feitenvaststelling

De curator stelt zich in ABRvS 3 mei 2017, ECLI:NL:RVS:2017:1179, op het standpunt dat de rechtbank heeft miskend dat ook aan de door haar in stand gelaten (delen van) invorderingsbesluiten een feitenvaststelling ten grondslag ligt die niet voldoet aan de daarvoor op grond van de jurisprudentie van de Afdeling geldende eisen.

De Afdeling wijst er in de uitspraak op (r.o. 8) dat de curator er hierbij vanuit gaat van een te strikte lezing van de in de jurisprudentie van de Afdeling geformuleerde eisen met betrekking tot de feitenvaststelling bij invorderingsbesluiten.

Herformulering eisen

In ABRvS 13 juni 2012, ECLI:NL:RVS:2012:BW8183 heeft de Afdeling overwogen dat aan een invorderingsbesluit een deugdelijke en controleerbare vaststelling van relevante feiten en omstandigheden ten grondslag dient te liggen. In die uitspraak heeft de Afdeling een aantal eisen geformuleerd.

In latere uitspraken, onder meer ABRvS 25 juli 2012, ECLI:NL:RVS:2012:BX2610, ABRvS 13 november 2013, ECLI:NL:RVS:2013:1911 en ABRvS 30 juli 2014, ECLI:NL:RVS:2014:2899, heeft de Afdeling die eisen genuanceerd.

Omwille van de duidelijkheid ziet de Afdeling in de uitspraak van 3 mei 2017 aanleiding de eisen als volgt te herformuleren.

Aan een invorderingsbesluit dient een deugdelijke en controleerbare vaststelling van relevante feiten en omstandigheden ten grondslag te liggen. Dit brengt met zich dat de vaststelling of waarneming van feiten en omstandigheden die leiden tot verbeurte van een dwangsom dient te worden gedaan door een ter zake deskundige medewerker van het bevoegd gezag, door een ter zake deskundige persoon in opdracht van het bevoegd gezag of door een ter zake deskundige persoon wiens bevindingen het bevoegd gezag voor zijn rekening heeft genomen. De vastgestelde of waargenomen feiten en omstandigheden dienen op een duidelijke wijze te worden vastgelegd. Dat kan geschieden in een schriftelijke rapportage, maar in bepaalde gevallen ook met foto’s of ander bewijsmateriaal. Duidelijk moet zijn waar, wanneer en door wie de feiten en omstandigheden zijn vastgesteld of waargenomen en welke werkwijze daarbij is gehanteerd. Voor zover de vastgestelde feiten en omstandigheden in een geschrift zijn vastgelegd, dient een inzichtelijke beschrijving te worden gegeven van hetgeen is vastgesteld of waargenomen. Een schriftelijke rapportage dient voorts in beginsel te zijn voorzien van een ondertekening door de opsteller en een dagtekening. Aan het ontbreken van een ondertekening en een dagtekening kan worden voorbijgegaan, indien op andere wijze kan worden vastgesteld dat de opsteller van de rapportage degene is die de daarin vermelde feiten en omstandigheden heeft vastgesteld of waargenomen en wanneer die vaststelling of waarneming heeft plaatsgevonden.

Ter zake deskundig medewerker

De Afdeling oordeelt in de uitspraak van 3 mei 2017 (r.o. 9.1.) dat uit de jurisprudentie van de Afdeling over de feitenvaststelling bij invorderingsbesluiten niet volgt dat iemand moet zijn aangesteld als toezichthouder om een ter zake deskundige medewerker van het bevoegd gezag in de zin van deze jurisprudentie te kunnen zijn.

Voldoende is in zoverre dat indien de betrokkene medewerker is van het bevoegd gezag, hij werkzaam is onder de verantwoordelijkheid van dat gezag en deskundig kan worden geacht.

De feitenvaststelling kan overigens ook plaatsvinden door een ter zake deskundige persoon in opdracht van het bevoegd gezag of door een ter zake deskundige persoon wiens bevindingen het bevoegd gezag voor zijn rekening heeft genomen. De stelling van de curator dat de medewerkers van DCMR niet zijn aangesteld als toezichthouder met betrekking tot provinciale handhavingsaangelegenheden maakt niet dat hun verslagen niet ten grondslag gelegd konden worden aan de invorderingsbesluiten.

De verwijzing door de curator naar de regeling in titel 5.2 Awb leidt niet tot een ander oordeel. Weliswaar beschikt uitsluitend een toezichthouder als bedoeld in artikel 5:11 Awb over de in die titel toegekende bevoegdheden in het kader van het toezicht op de naleving van het bepaalde bij of krachtens enig wettelijk voorschrift, maar dat zegt niets over de vraag of, en zo ja, onder welke omstandigheden waarnemingen van anderen ten grondslag kunnen worden gelegd aan een invorderingsbesluit.

Ondertekening verslagen

De curator betoogt verder nog dat de verslagen die ten grondslag liggen aan de invorderingsbesluiten niet voldoen aan het vereiste van ondertekening, omdat een fysieke ondertekening met dagtekening van de betrokken medewerker ontbreekt en geen sprake was van een toereikende digitale ondertekening. Hierdoor zou niet voldoende gegarandeerd zijn dat de verslagen niet achteraf zijn gewijzigd.

De verslagen zijn blijkens de bewoordingen daarvan steeds opgesteld door de medewerker van DCMR die het in het verslag beschreven onderzoek heeft verricht. De verslagen vermelden de naam van die medewerker en de dag waarop het verslag is opgesteld. Ze zijn niet voorzien van een fysieke handtekening. Het college heeft in hoger beroep echter ondertekende verklaringen van de betrokken medewerkers overgelegd, waarin is verklaard dat de verslagen toen door hen zijn opgesteld. Er zijn geen aanwijzingen dat de verslagen na het opstellen daarvan inhoudelijk zijn gewijzigd. De enkele omstandigheid dat, zoals de curator stelt, het digitale systeem dat wordt gebruikt voor het opmaken en bewaren van de verslagen, de mogelijkheid van inhoudelijke wijzigingen niet uitsluit, is onvoldoende om aan de verslagen bewijskracht te ontzeggen.

Gelet hierop kan (in navolging van ABRvS 6 mei 2015, ECLI:NL:RVS:2015:1412, waarin dezelfde kwestie aan de orde is geweest) aan het ontbreken van een ondertekening van de verslagen voorbij worden gegaan.

Tot slot

Uit de onderhavige uitspraak van de Afdeling van 3 mei 2017 volgt dat de Afdeling wel degelijk eisen stelt aan invorderingsbesluiten, maar dat de in de uitspraak van 13 juni 2012 geformuleerde eisen niet in alle gevallen (te) strikt moeten worden opgevat. Hoofdregel is en blijft dat hieraan een deugdelijke en controleerbare vaststelling van relevante feiten en omstandigheden ten grondslag dient te liggen.

Dit neemt echter niet weg dat de omstandigheden van geval tot geval kunnen verschillen en dat er verschillende wijzen zijn om de waargenomen feiten vast te leggen (bijvoorbeeld door middel van een schriftelijke rapportage, maar ook met foto’s of ander bewijsmateriaal).

Daarnaast is voor het vereiste dat sprake moet zijn van een deskundige medewerker van het bevoegd gezag voldoende dat indien de betrokkene medewerker is van het bevoegd gezag, hij werkzaam is onder de verantwoordelijkheid van dat gezag en deskundig kan worden geacht.

Verder kan aan het ontbreken van een (fysieke) ondertekening van verslagen voorbij worden gegaan, indien geen onduidelijkheid over de vraag wanneer en door wie de verslagen zijn opgesteld (bijvoorbeeld aangetoond door middel van verklaringen) en er geen aanwijzingen zijn dat de verslagen na de datum van opstelling inhoudelijk zijn gewijzigd.