Combinatie met andere sancties

Zoals eerder gezegd is de bestuurlijke boete een sanctie die gericht is op ‘bestraffing’. Om die reden mag de bestuurlijke boete niet gecombineerd worden met een bestraffende of strafrechtelijke sanctie. Een combinatie met een sanctie die wél gericht is op herstel, mag wél, maar mogelijk is het geheel dan in strijd met het evenredigheidsbeginsel (ABRS 4 april 2018, ECLI:NL:RVS:2018:1152 (conclusie Staatsraad advocaat-generaal Wattel).

De wet zélf bepaalt al dat het niet mogelijk is om voor dezelfde overtreding een herhaalde boete op te leggen (artikel 5:43 Awb) en datzelfde geldt voor de situatie dat iemand al een strafrechtelijke sanctie is opgelegd voor dezelfde gedraging (artikel 5:44 Awb). In die gevallen moet er één keuze gemaakt worden: ofwel via de bestuursrechtelijke weg ofwel via de strafrechtelijke weg. Loopt de gemaakte keuze uit op niets, dan blijft het daarbij. Als iemand dus is vrijgesproken van een ‘criminal charge’ of de ‘criminal charge’ op een andere manier is beëindigd zonder veroordeling, mag hij door bestuursorgaan of rechter nadien niet worden behandeld als ware hij (toch) schuldig, ook als de daaropvolgende procedure zelf geen criminal charge is (EHRM 23 oktober 2014, ECLI:CE:ECHR:2014:1023 en CRvB 20 november 2018, ECLI:NL:CRVB:2018:3704). Anders gezegd: is gekozen voor de strafrechtelijke aanpak en volgt dan vrijspraak, dan kan niet alsnog een bestuurlijke boete worden opgelegd voor diezelfde situatie. Dit is de uitwerking van het zogenaamde ‘una via’-beginsel: als de overheid eenmaal gekozen heeft voor de weg van het strafrecht, is het opleggen van een bestuurlijke boete niet meer mogelijk (en andersom).