2.7.1.1 Belanghebbende onder de Wabo

In de voorbereiding op het in werking treden van de Wabo hebben nogal wat juristen aandacht gevraagd voor de rechtsbescherming onder de Wabo. De vraag die zij terecht stelden was of de kring van belanghebbenden bij een omgevingsvergunning niet zo groot kon worden dat dit het voordeel van de integrale besluitvorming teniet zou kunnen doen. De kring van belanghebbenden kan per besluit verschillen. Zo zal slechts een beperkt aantal mensen bezwaar kunnen maken tegen het realiseren van een uitweg. Voor een kapvergunning is de kring alweer groter, zo blijkt uit jurisprudentie. En voor een milieuvergunning kan de kring van belanghebbenden nog veel groter zijn. In de volgende figuur is een en ander ruimtelijk geïllustreerd.

In een uitspraak op een beroep tegen een milieuvergunning gaf de Afdeling

LJN: BQ1081, Raad van State, 200908792/1/M1, 13 april 2011. Opmerkelijk, omdat de uitspraak niets met de Wabo van doen had. Er was dan ook ongetwijfeld enig welbegrepen eigenbelang mee gemoeid.

bestuursrechtspraak uitsluitsel over dit discussiepunt:

“Hoewel de Wabo op dit geding niet van toepassing is, acht de Afdeling het voor de rechtspraktijk van belang reeds thans de vraag te beantwoorden hoe in toekomstige gedingen de kring van belanghebbenden, in de zin van artikel 1:2 van de Algemene wet bestuursrecht , bij een omgevingsvergunning als bedoeld in de Wabo dient te worden bepaald ingeval die vergunning meer dan één van de toestemmingen als bedoeld in de artikelen 2.1 en 2.2 van de Wabo bevat.

Onder het vóór de Wabo geldende recht kon de kring van belanghebbenden als bedoeld in artikel 1:2 van de Algemene wet bestuursrecht, bij bijvoorbeeld een vergunning op grond van de Wet milieubeheer voor het in werking hebben van een inrichting aanmerkelijk ruimer zijn dan de kring van belanghebbenden bij bijvoorbeeld een uitwegvergunning voor de aanleg van een uitweg vanuit die inrichting. Nu uit de geschiedenis van de totstandkoming van de Wabo niet blijkt dat de wetgever dit verschil in omvang van de kringen van belanghebbenden heeft willen opheffen, ligt het in de rede om, indien een bestreden omgevingsvergunning meer dan één toestemming als bedoeld in de artikelen 2.1 en 2.2 van de Wabo bevat, per toestemming te bepalen of degene die een rechtsmiddel heeft aangewend belanghebbende is. Het ligt eveneens in de rede dat deze regel uitzondering lijdt voor zover de betrokken vergunning ziet op een activiteit als bedoeld in de zin van artikel 2.7 , eerste lid, van de Wabo, die behoort tot verschillende categorieën activiteiten als bedoeld in de artikelen 2.1 en 2.2.”

Implicatie van deze uitspraak is dat per activiteit moet worden bezien of de appellant als belanghebbende kan worden aangemerkt. Zo zal bijvoorbeeld een stichting die het natuurbehoud voorstaat wel in het geweer kunnen komen tegen gebreken in het onderdeel ‘kap’, maar niet tegen de uitweg. De laatste zinsnede heeft betrekking op zogeheten ‘onlosmakelijke’ activiteiten. Op dat begrip zal in paragraaf 3.4 worden teruggekomen.

Inmiddels is het uitgangspunt van de Afdeling in jurisprudentie verder genuanceerd. Voor de beoordeling of een (rechts)persoon als belanghebbende kan worden aangemerkt

ABRS 21 februari 2018 ECLI:NL:RVS:2018:616.

“is het uitgangspunt dat degene die rechtstreeks feitelijke gevolgen ondervindt van een activiteit die het besluit – zoals een bestemmingsplan of een vergunning – toestaat, in beginsel belanghebbende is bij dat besluit. Het criterium ‘gevolgen van enige betekenis’ dient als correctie op dit uitgangspunt. Gevolgen van enige betekenis ontbreken indien de gevolgen wel zijn vast te stellen, maar de gevolgen van de activiteit voor de woon-, leef-, of bedrijfssituatie van betrokkene dermate gering zijn dat een persoonlijk belang bij het besluit ontbreekt. Daarbij wordt acht geslagen op de factoren afstand tot, zicht op, planologische uitstraling van en milieugevolgen (o.a. geur, geluid, licht, trilling, emissie, risico) van de activiteit die het besluit toestaat, waarbij die factoren zo nodig in onderlinge samenhang worden bezien. Ook aard, intensiteit en frequentie van de feitelijke gevolgen kunnen van belang zijn.”