Sanering asbestverontreiniging: kostenverhaal na toepassing spoedeisende bestuursdwang

Het college van B&W van de gemeente Amsterdam heeft de kosten van de spoedeisende bestuursdwang die is toegepast naar aanleiding van een brand in een loods vastgesteld en deze bij de eigenaar en huurder van de loods verhaald. Het kostenverhaal ziet op de sanering van asbestverontreiniging in de directe omgeving van de loods. De Afdeling verklaart de beroepen van de eigenaar en de huurder ongegrond (ECLI:NL:RVS:2020:1183).

De eigenaar en huurder stellen in de onderhavige procedure tegen de kostenverhaalsbeschikking dat zijn ten onrechte als overtreder zijn aangemerkt. Van belang is dat tegen de besluiten tot toepassing van de spoedeisende bestuursdwang zowel door de eigenaar als door de huurder van de loods geen bezwaar is gemaakt. Deze besluiten zijn dus onherroepelijk. De Afdeling overweegt conform inmiddels vaste jurisprudentie dat dit met zich brengt dat in een procedure tegen de kostenverhaalsbeschikking niet met succes gronden naar voren kunnen worden gebracht die in de procedure tegen de oplegging van de last naar voren gebracht hadden kunnen worden. Dit is slechts anders in uitzonderlijke gevallen, bijvoorbeeld waarin evident is dat geen overtreding heeft plaatsgevonden en/of de betrokkene geen overtreder is. Van zo’n uitzonderlijk geval is in dit geval geen sprake. Dit betoog van de eigenaar en de huurder van de loods faalt dus. Hetzelfde lot treft de beroepsgrond dat geen sprake was van spoedeisendheid.

Tegen de kostenverhaalsbeschikking wordt onder meer aangevoerd dat het college ten onrechte de kosten voor de sloop van de loods heeft verhaald; dit zou niet genoemd zijn in de besluiten tot toepassing van spoedeisende bestuursdwang waarin de werkzaamheden zijn vermeld waarop de spoedeisende bestuursdwang betrekking heeft. Daarin is onder meer opgenomen het ‘saneren en afvoeren van asbest en met asbestvezels verontreinigde goederen en stoffen’. Naar het oordeel van de Afdeling valt de sloop van de loods hieronder.

Ook de beroepsgronden gericht tegen de specificatie en de hoogte van de kosten worden door de Afdeling gepasseerd. Zo wordt onder meer aangevoerd dat de kostprijs van kleefmonsters die in rekening zijn gebracht door Oesterbaai te hoog is: 145 euro per stuk. Gewezen wordt op een e-mail van Laboratorium-Nomacom waaruit blijkt dat een kleefmonster bij dat bedrijf 85 euro per stuk kost. De Afdeling oordeelt dat Oesterbaai de werkzaamheden met spoed heeft moeten uitvoeren; mede gelet daarop is niet aannemelijk dat 145 euro per stuk dermate hoog is dat deze in redelijkheid niet kunnen worden verhaald. Dat een ander bedrijf een prijs van 85 euro per monster hanteert is niet voldoende. De Afdeling voegt daaraan toe dat uit de e-mail van Laboratorium-Nomacon blijkt dat ook laatstgenoemde extra kosten berekend op bepaalde dagen en tijdstippen.

Door de eigenaar van de loods wordt ten slotte aangevoerd dat de sanering het algemeen belang dient en dat dit aanleiding had moeten zijn om de bij hem in rekening gebrachte kosten te matigen. De Afdeling herhaalt dat bestuursdwang en kostenverhaal in de regel samengaan; de kosten moeten in beginsel op de overtreder worden verhaald. Een uitzondering kan aan de orde zijn indien de overtreder geen verwijt te maken valt en bij het beëindigen van de overtreding het algemeen belang in die mate is betrokken, dat de kosten in redelijkheid niet of niet geheel voor zijn rekening kunnen komen. Ook kunnen andere bijzondere omstandigheden daartoe aanleiding geven. De Afdeling oordeelt dat er geen aanleiding is een uitzondering op de regel (volledig kostenverhaal) te maken. Door het nalaten van het treffen van saneringsmaatregelen en door het laten liggen van asbestresten konden nadelige gevolgen voor mens en milieu ontstaan. De eigenaar van de loods heeft niet de nodige maatregelen getroffen om deze gevolgen zo veel mogelijk te beperken.

De huurder van de loods voert ten slotte aan dat financiële middelen ontbreken om de verhaalde kosten te kunnen betalen. De Afdeling oordeelt dat dit in beginsel niet meegenomen hoeft te worden bij het nemen van een kostenverhaalsbeschikking; dit komt in de regel pas in de executiefase aan de orde. Een uitzondering kan worden gemaakt indien evident is dat de overtreder niet in staat is de kosten te dragen; die evidentie is niet aangetoond.