Geen zienswijze ingediend? Toch ontvankelijk in beroep!

Artikel 6:13 Awb: geen zienswijze, dan geen beroep
Voor bijvoorbeeld besluiten over de vaststelling van een bestemmingsplan of de verlening van een milieuvergunning geldt dat eerst een ontwerp van dat besluit ter inzage moet worden gelegd. Dan bestaat de mogelijkheid om over dat ontwerp een zienswijze in te dienen. Laat iemand na een zienswijze in te dienen en stelt die persoon wel beroep in tegen het definitieve besluit, dan wordt dat beroep – behoudens uitzonderingen – niet-ontvankelijk verklaard. Dat volgt uit artikel 6:13 van de Algemene wet bestuursrecht.

‘Varkens in nood’

Over deze beperking van het beroepsrecht, namelijk tot die personen die ook een zienswijze hebben ingediend, is al enige tijd discussie. Het Hof van Justitie van de Europese Unie had in het zogeheten ‘Varkens in nood-arrest’ al eerder bepaald dat voor bepaalde besluiten, te weten de besluiten die vallen onder het Verdrag van Aarhus, dat het beroepsrecht niet op deze wijze mag worden beperkt.

Niet meer in omgevingsrechtelijke procedures

Het Verdrag van Aarhus heeft betrekking op besluiten met (aanzienlijke) milieugevolgen. De Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State heeft in de uitspraak van 14 april 2021 bepaald dat het niet eenvoudig is om af te bakenen welke besluiten wanneer onder het Verdrag van Aarhus vallen. Het is wat de Raad van State betreft aan de wetgever om dat te bepalen. Zolang de wetgever dat niet heeft gedaan, heeft de Raad van State besloten om artikel 6:13 Awb niet meer toe te passen in procedures over omgevingsrechtelijke besluiten.

Omgevingsrechtelijke besluiten zijn besluiten op het gebied van ruimtelijke ordening en milieu, gebaseerd op onder andere de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht (Wabo), Wet milieubeheer (Wm), Wet ruimtelijke ordening (Wro), Tracéwet, Wet geluidhinder, Wet natuurbescherming, Wet bodembescherming.

Wat betekent deze uitspraak?

Dit betekent dat ook belanghebbenden die geen zienswijze tegen een omgevingsrechtelijk ontwerpbesluit hebben ingediend, tóch een ontvankelijk beroep kunnen instellen bij de bestuursrechter en/of de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State. Vanuit het oogpunt van rechtszekerheid een verbetering voor de rechtszoekende. Tegelijkertijd zijn er ook praktische bezwaren, als bepaalde aspecten pas in de beroepsfase ter discussie worden gesteld, die wellicht beter al in de fase van het ontwerpbesluit bediscussieerd hadden kunnen worden. Ook voor initiatiefnemers van projecten en bestuursorganen kan deze ontwikkeling negatieve gevolgen hebben. Voorheen betekende het uitblijven van een zienswijze tegen het ontwerpbesluit meestal dat over het definitieve besluit niet geprocedeerd zou worden. Nu moet voor die zekerheid gewacht worden tot het einde de beroepstermijn.

De wetgever is nu aan zet!