Burgemeester niet bevoegd om woning tijdelijk te sluiten op grond van art. 174a en 175 Gemeentewet na vondst explosieve materialen

De Afdeling overweegt, onder verwijzing naar haar uitspraak van 16 februari 2011 (ECLI:NL:RVS:2011:BP4697), dat de burgemeester bevoegd is een woning met toepassing van art. 174a Gemw te sluiten als aan de hand van concrete, objectieve en verifieerbare gegevens kan worden vastgesteld dat sprake is van gedragingen in een woning die leiden tot ernstige overlast rond de woning waardoor de openbare orde wordt verstoord. In lijn met de bedoeling van de wetgever moet het daarbij gaan om langdurige overlast die zich met grote regelmaat voordoet en die maatschappelijk onaanvaardbare vormen heeft aangenomen. Verstoring van de openbare orde vergt volgens de Afdeling een mate van overlast, waardoor de veiligheid en de gezondheid van mensen in de directe omgeving van de woning ernstige worden bedreigd en die risico’s voor de omgeving oplevert die vergelijkbaar zijn met drugsoverlast. Hoewel de Afdeling zich realiseert dat plofkraken ernstige strafbare feiten zijn en de Afdeljng de wens tot bestuurlijk optreden vanwege de maatschappelijke effecten en gevoelens van onveiligheid begrijpt, acht de Afdeling de burgemeester gebonden aan de mogelijkheden die de wet voor dit optreden biedt. De Afdeling oordeelt dat de burgemeester niet aannemelijk heeft gemaakt dat in dit geval de openbare orde is verstoord door de handelingen die in de kelderbox zijn verricht en de materialen die daar zijn aangetroffen. De enkele aanwezigheid van illegale explosieve materialen is daarvoor niet voldoende: deze kan op zichzelf niet worden aangemerkt als langdurige overlast en daarmee ook niet als een verstoring van de openbare orde zoals bedoeld in art. 174a Gemw. Daar komt bij dat ten tijde van de sluiting de explosieve materialen niet meer in de woning waren. De Afdeling stelt vast dat daarmee niet aan de toepassingsvoorwaarden van art. 174a Gemwet is voldaan.

Voor wat betreft de toepassing van art. 175 Gemw overweegt de Afdeling dat dit artikel de burgemeester de bevoegdheid verschaft om snel en adequaat op te treden in een noodsituatie die een zeer ernstige inbreuk maakt op de openbare orde en veiligheid in de gemeente. Wat een noodsituatie is, kan zeer verschillend zijn en moet per geval worden beoordeeld, aldus de Afdeling. Hoewel de aanwezigheid van het explosieve materiaal op zichzelf als een ernstige inbreuk op de openbare orden kon worden aangemerkt, was volgens de Afdeling ten tijde van de woningsluiting geen sprake meer van een noodsituatie: de explosieve materialen waren inmiddels verwijderd, de verdachte bewoner zat op dat moment nog in voorlopige hechtenis en de burgemeester heeft niet aannemelijk gemaakt dat andere personen toegang hadden tot de kelderbox. Onder die omstandigheden was er voor de bewoners van de omringende woningen geen acuut (levens)gevaar.

De Afdeling oordeelt dat de burgemeester niet bevoegd was om de woning te sluiten op basis van de daarvoor ingeroepen bevoegdheden uit de Gemw. De Afdeling voegt daaraan toe dat op dit moment bij de Eerste Kamer een wetsvoorstel aanhangig is dat de woningsluitingsbevoegdheid van art. 174a Gemw beoogt te verruimen. Als dat voorstel wordt aangenomen en de wijziging in werking is getreden, beschikt de burgemeester over een ruimere bevoegdheid om woningen te kunnen sluiten.