Zorgplicht art. 1.11 Wet natuurbescherming vraagt om ecologisch (vleermuizen)onderzoek voorafgaand aan na-isoleren van spouwmuren

Bij de voorbereiding van de uitspraak heeft de Afdeling voor het eerst de zogenoemde amicus curiae-procedure toegepast en naast de informatie van de procespartijen ook actief gevraagd naar inbreng van externe personen en organisaties (meedenkers). De Afdeling motiveert dit door te wijzen op de potentieel conflicterende belangen die in deze zaak spelen: aan de ene kant het belang van het behalen van klimaatdoelen en de financieel-economische belangen van woningeigenaren en ondernemingen, die zich richten op na-isolatie, en aan de andere kant het natuurbelang van soortenbescherming. Gelet op deze potentieel conflicterende belangen, de wens om inzicht te krijgen in de gevolgen van na-isolatie van spouwmuren voor vleermuizen, de gevolgen van de aan de orde zijnde onderzoeksverplichting voor in het bijzonder particulieren die hun woning willen na-isoleren en het mogelijke bestaan van alternatieve methoden heeft de Afdeling toepassing gegeven aan de amicus curiae-procedure.

De Afdeling stelt vast dat het na-isoleren van spouwmuren een van de manieren is om CO2-uitstoot te beperken, hetgeen aldus bijdraagt aan het behalen van klimaatdoelen. Tegelijkertijd kan het na-isoleren nadelige gevolgen hebben voor verschillende soorten beschermde vleermuizen die zich overal in Nederland veelal in spouwmuren ophouden. Met het opleggen van een last onder dwangsom beogen GS op de eerste plaats een einde te maken aan de werkwijze van een isolatiebedrijf dat volgens GS op dit moment voorafgaand aan de na-isolatie onvoldoende onderzoek doet naar de aanwezigheid van vleermuizen. Die werkwijze is volgens GS in strijd met de zorgplicht c.q. het beschermingsregime van art. 1.11, eerste en tweede lid, Wnb. Een tweede oogmerk van de last is het opleggen van een onderzoeksverplichting aan het bedrijf: om te voldoen aan die verplichting moet het bedrijf voortaan ecologisch onderzoek in de vorm van een door een deskundige op te stellen quickscan (laten) uitvoeren, zo nodig gevolgd door nader ecologisch onderzoek. De Afdeling oordeelt dat met de gesanctioneerde werkwijze van het bedrijf niet de noodzakelijke maatregelen worden getroffen om nadelige gevolgen voor de vleermuis te voorkomen, omdat het eenmalig uitvoeren van een beperkt endoscopisch onderzoek in de betrokken spouwmuren en het lopen van een ronde om de betreffende woning onvoldoende is om de aanwezigheid van vleermuizen uit te sluiten. Ook oordeelt de Afdeling dat het bedrijf is tekortgeschoten in de op haar rustende en uit de zorgplicht van art. 1.11 Wnb volgende onderzoeksplicht. Tot slot oordeelt de Afdeling, mede op basis van de inbreng van de meedenkers, dat voor na-isolatie bij woningen van particulieren geen alternatieve onderzoeksmethoden voorhanden waren ten tijde van het opleggen van de last.