Menu

Filter op
content
PONT Omgeving
  • PONT home
    • molen

    ECLI:NL:RBDHA:2026:13696

    ECLI:NL:RBDHA:2026:13696

    Asiel; ontheemdenkamp in de Koerdische Autonome Regio (KAR); Jezidi; de rechtbank is van oordeel dat verweerder onvoldoende heeft uitgelegd waarom hij voor eiser het ontheemdenkamp in de KAR als normale woon- en verblijfplaats heeft aangemerkt en waarom hij niet heeft beoordeeld of eiser zou kunnen terugkeren naar de regio Sinjar; het beroep is gegrond

    Rechtbank Den Haag 30 September 2026

    Uitspraak

    ECLI ECLI:NL:RBDHA:2026:13696
    Instantie Rechtbank Den Haag
    Datum uitspraak 27-05-2026
    Datum publicatie 30-09-2026
    Zaaknummer NL25.48733
    Rechtsgebied Bestuursrecht; Vreemdelingenrecht
    Bijzondere kenmerken Eerste aanleg - enkelvoudig
    ECLI:NL:RBDHA:2026:13696 text/xml public 2026-09-30T13:26:08 2026-05-27 Raad voor de Rechtspraak nl Rechtbank Den Haag 2026-05-26 NL25.48733 Uitspraak Eerste aanleg - enkelvoudig NL Den Haag Bestuursrecht; Vreemdelingenrecht Rechtspraak.nl http://deeplink.rechtspraak.nl/uitspraak?id=ECLI:NL:RBDHA:2026:13696 text/html public 2026-09-30T13:25:44 2026-09-30 Raad voor de Rechtspraak nl ECLI:NL:RBDHA:2026:13696 Rechtbank Den Haag , 26-05-2026 / NL25.48733
    Asiel; ontheemdenkamp in de Koerdische Autonome Regio (KAR); Jezidi; de rechtbank is van oordeel dat verweerder onvoldoende heeft uitgelegd waarom hij voor eiser het ontheemdenkamp in de KAR als normale woon- en verblijfplaats heeft aangemerkt en waarom hij niet heeft beoordeeld of eiser zou kunnen terugkeren naar de regio Sinjar; het beroep is gegrond

    RECHTBANK DEN HAAG

    Bestuursrecht
    zaaknummer: NL25.48733
    uitspraak van de enkelvoudige kamer in de zaak tussen
    <?linebreak?> [eiser] , V-nummer: [v-nummer] , eiser
    (gemachtigde: mr. S. Cetinkaya-Ahmad),

    en
    de minister van Asiel en Migratie, verweerder
    (gemachtigde: mr. G. Erdal).
    Inleiding
    1. In deze uitspraak beoordeelt de rechtbank het beroep van eiser tegen de afwijzing van zijn asielaanvraag. Eiser heeft op 19 februari 2023 zijn asielaanvraag ingediend. Verweerder heeft deze aanvraag met het bestreden besluit van 12 september 2025 afgewezen als ongegrond.
     1.1.
    Verweerder heeft gereageerd op het beroep met een verweerschrift.
     1.2.
    De rechtbank heeft het beroep op 31 maart 2026 op zitting behandeld. Hieraan hebben deelgenomen: eiser, de gemachtigde van eiser, T. Ahmad als tolk en de gemachtigde van verweerder.
    Beoordeling door de rechtbank
    Waar gaat deze zaak over?

    2. Eiser stelt dat hij is geboren op [geboortedatum] 1993 en dat hij de Iraakse nationaliteit heeft. Hij heeft eerder een asielaanvraag in Griekenland ingediend. Deze aanvraag is ingewilligd, maar eiser is doorgereisd naar Nederland en heeft ook hier een asielaanvraag ingediend. Eiser heeft verklaard dat hij niet veilig is in Irak en dat hij daar niet wordt geaccepteerd omdat hij Jezidi is. Vanwege aanvallen van de terreurgroep Islamitische Staat (hierna: IS) op Jezidi’s heeft eiser in 2014 zijn dorp in de [regio] verlaten. Hij is uiteindelijk met zijn gezin terecht gekomen in een ontheemdenkamp in de Koerdische Autonome Regio (hierna: KAR). De omstandigheden van Jezidi’s in die kampen zijn volgens eiser heel slecht. Ook zou eiser zijn bedreigd nadat hij een kritisch gedicht had voorgedragen.
     2.1.
    Verweerder heeft de asielaanvraag van eiser inhoudelijk getoetst en vindt het geloofwaardig dat eiser gediscrimineerd is omdat hij een Jezidi is. Ook gelooft verweerder dat eiser bedreigd is vanwege een gedicht. Verweerder vindt deze omstandigheden echter onvoldoende om een asielvergunning te verlenen. Eiser heeft namelijk niet aannemelijk gemaakt dat hij een gegronde vrees voor vervolging heeft of dat hij een reëel risico loopt op ernstige schade. Verweerder heeft voor deze beoordeling als uitgangspunt genomen dat de plaats van het ontheemdenkamp ( [plaats]) in de KAR kan worden aangemerkt als normale woon- en verblijfplaats voor eiser en dat hij terug naar die plek zou moeten gaan bij een eventuele terugkeer. Eiser heeft namelijk de acht jaar vóór zijn vertrek uit Irak in het ontheemdenkamp bij [plaats] verbleven.

    Wat vindt eiser in beroep?

    3. Eiser heeft meerdere redenen aangevoerd waarom hij het oneens is met het bestreden besluit. In het kader van de leesbaarheid van deze uitspraak zal de rechtbank onder het volgende kopje pas specifieker ingaan op het standpunt van eiser.

    Wat is het oordeel van de rechtbank?

    Normale woon- en verblijfplaats

    4. Het eerste onderwerp waar partijen het over oneens zijn, gaat over het begrip normale woon- en verblijfplaats. In de zaak van eiser is het ontheemdenkamp [plaats] als normale woon- en verblijfplaats aangemerkt door verweerder. Verweerder heeft dus getoetst of eiser bij terugkeer naar dat kamp een gegronde vrees voor vervolging heeft of een reëel risico loopt op ernstige schade. Eiser is het niet eens met deze beoordeling. Volgens hem mag verweerder [plaats] niet als normale woon- en verblijfplaats aanmerken en moet verweerder toetsen of eiser terug kan keren naar zijn herkomstregio [regio] .
     4.1.
    De rechtbank zal zich eerst op dit geschilpunt tussen partijen richten. Daarbij kijkt de rechtbank naar de volgende twee vragen:

    Hoe bepaalt verweerder of een plaats als normale woon- en verblijfplaats kan worden aangemerkt?

    Wat heeft ertoe geleid dat de ontheemdenkampen in de KAR voorheen niet als normale woon- en verblijfplaats werden aangemerkt en nu wel?
         4.2.
    De rechtbank stelt voorop dat het begrip “normale woon- en verblijfplaats” niet als zodanig voorkomt in het Vluchtelingenverdrag, de Kwalificatierichtlijn of de Vreemdelingenwet 2000 (Vw 2000). Wel heeft de hoogste bestuursrechter uitleg gegeven over het begrip. Zo heeft de hoogste bestuursrechter geoordeeld dat voor het bepalen van de normale woon- en verblijfplaats van belang is hoe lang en onder welke omstandigheden een vreemdeling op een bepaalde plaats heeft verbleven. Hierbij komt geen doorslaggevende betekenis toe aan de omstandigheid dat een vreemdeling is gevlucht naar een bepaalde plaats.
     4.3.
    De hoogste bestuursrechter heeft op 17 maart 2026 een zitting gehouden met vergelijkbare zaken. Verweerder heeft in deze zaak van eiser bij het verweerschrift het hoger beroepschrift bijgevoegd van die zaken bij de hoogste bestuursrechter. Uit dat hoger beroepschrift blijkt dat verweerder een plaats als normale woon- en verblijfplaats aanmerkt als dat een plek is waar iemand enige tijd heeft verbleven en waar de problemen in verband waarmee de vreemdeling eerder was vertrokken, zijn beëindigd. Volgens verweerder is niet relevant waarom een vreemdeling zich op de betreffende plaats heeft gevestigd.

    In het bijgevoegde hoger beroepschrift gaat verweerder ook specifiek in op de situatie van Jezidi’s in Irak. Het gebruikelijke beleid was om de KAR als normale woon- of verblijfplaats aan te merken als een vreemdeling langdurig verblijf heeft gehad in een ontheemdenkamp ‘waar iemand een ‘naar lokale maatstaven normaal leven’ leidde’. Verweerder heeft dit beleid in de periode 2019-2024 tijdelijk niet gevoerd voor Jezidi’s die van buiten de KAR naar de ontheemdenkampen in de KAR zijn gevlucht. Aanleiding hiervoor was een motie uit de Tweede Kamer en het feit dat deze Jezidi’s het bovengemiddeld zwaar hadden. In die periode merkte verweerder de ontheemdenkampen dus niet aan als normale woon- en verblijfplaats. Dit was tijdelijk en begunstigend beleid volgens verweerder. In 2024 is het beleid afgeschaft en sindsdien toetst verweerder dus weer of een ontheemdenkamp in de KAR als normale woon- en verblijfplaats kan worden aangemerkt voor een vreemdeling die daar voor vertrek heeft verbleven.
         4.4.
    De rechtbank heeft verweerder tijdens de zitting gevraagd welke veranderingen ertoe hebben geleid dat ontheemdenkampen nu wel weer als normale woon- verblijfplaats worden aangemerkt en hoe wordt beoordeeld of iemand een ‘naar lokale maatstaven normaal leven’ heeft geleid. Die beoordeling wordt namelijk gemaakt om te bepalen of een ontheemdenkamp in de KAR als normale woon- of verblijfplaats kan worden aangemerkt.
    4.5.
    In reactie op deze vragen heeft verweerder tijdens de zitting toegelicht dat ontheemdenkampen weer als normale woon- en verblijfplaats worden aangemerkt, omdat de situatie van Jezidi’s is verbeterd. Zo is onder meer de godsdienst van Jezidi’s in de Iraakse grondwet erkend als officiële godsdienst, zijn er vanuit de overheid initiatieven om Jezidi’s terug te laten keren naar [regio] en zijn er mogelijkheden tot herstelbetalingen aan IS-slachtoffers.

    Verder geldt dat bij het aanmerken als een normale woon- of verblijfplaats alleen maar wordt gekeken naar de plek waar de vreemdeling voor het vertrek heeft verbleven. De humanitaire omstandigheden zijn bij die beoordeling niet relevant volgens verweerder.
    4.6.
    De rechtbank kan deze uitleg niet volgen. Niet valt namelijk in te zien hoe verweerder een bepaalde plek als normale woon- en verblijfplaats kan aanmerken als humanitaire omstandigheden daarbij in geen enkel opzicht worden betrokken. Zoals verweerder zelf heeft aangegeven, moet worden bekeken of iemand een naar lokale maatstaven normaal leven kan leiden. De rechtbank overweegt dat daarvoor vereist is om eerst vast te stellen hoe een naar lokale maatstaven normaal leven eruit ziet. Vervolgens moet worden bekeken hoe het leven van een vreemdeling in een ontheemdenkamp zich daartoe verhoudt. De rechtbank is van oordeel dat beide beoordelingen niet te maken zijn als humanitaire omstandigheden buiten beschouwing worden gelaten. De rechtbank concludeert dan ook dat de beoordeling of een plek als een normale woon- en verblijfplaats niet zorgvuldig tot stand kan komen als daarbij in het geheel geen rekening wordt gehouden met humanitaire omstandigheden. Dit oordeel leidt al tot de conclusie dat verweerder onvoldoende heeft gemotiveerd waarom hij [plaats] als normale woon- en verblijfplaats heeft aangemerkt voor eiser en waarom hij niet heeft beoordeeld of eiser zou kunnen terugkeren naar [regio] .
    4.7.
    De rechtbank overweegt aanvullend hierop dat verweerder onvoldoende heeft kunnen uitleggen welke veranderingen ertoe hebben geleid dat de ontheemdenkampen - anders dan voorheen - nu wel weer als normale woon- en verblijfplaats kunnen worden aangemerkt. De rechtbank overweegt daarbij dat het “Thematisch ambtsbericht Irak – Ontheemdenkampen onder gezag van de Kurdistan Regional Government” (hierna: het thematisch ambtsbericht) van november 2025 eerder een verslechtering van de situatie van Jezidi’s beschrijft dan een verbetering. Het thematisch ambtsbericht beschrijft hoe verschillende (internationale) humanitaire hulporganisaties zich genoodzaakt zagen hulp te verminderen of zelfs te vertrekken vanwege het besluit om de ontheemdenkampen te sluiten en vanwege de bezuinigingen op USAID. Zo vermeldt het thematisch ambtsbericht dat “dit resulteerde in een gebrek aan basisvoorzieningen, gebrek aan medische zorg, gebrek aan psychosociale ondersteuning en slechte leefomstandigheden in de kampen”. Als het gaat om de door verweerder genoemde toegezegde ondersteuning van de autoriteiten bij de terugkeer van Jezidi’s naar hun regio van herkomst overweegt de rechtbank dat uit het thematisch ambtsbericht blijkt dat er vele problemen zijn bij deze ondersteuning en dat er in september 2025 geen actieve maatregelen waren, gericht op het bevorderen van vertrek. Dat de situatie in de kampen zou zijn verbeterd als gevolg van de toegezegde ondersteuning blijkt dan ook niet. De omstandigheid dat de godsdienst van de Jezidi’s officieel is erkend is niet nieuw. Bovendien is niet gebleken hoe deze wettelijke/juridische omstandigheid het dagelijkse leven van de Jezidi’s in de kampen zou hebben verbeterd naar een naar lokale maatstaven normaal leven.
     4.8.
    De rechtbank is dus van oordeel dat verweerder onvoldoende heeft uitgelegd waarom hij voor eiser [plaats] als normale woon- en verblijfplaats heeft aangemerkt en waarom hij niet heeft beoordeeld of eiser zou kunnen terugkeren naar de [regio] . Omdat de verdere beoordeling van eisers asielrelaas uitgaat van een terugkeer naar [plaats] , kan de rest van het bestreden besluit ook geen stand houden. Verweerder heeft in de besluitvorming en de beroepsprocedure weliswaar een en ander gezegd over de situatie in [regio] , maar de gemachtigde van verweerder heeft tijdens de zitting expliciet aangegeven dat dit als reactie op eisers argumenten moet worden gezien en niet als een subsidiair standpunt van verweerder over een eventuele terugkeer naar [regio] . De rechtbank ziet daarom aanleiding om het bestreden besluit te vernietigen en verweerder op te dragen een nieuw besluit te nemen.

    Overige beroepsgronden
    4.9.
    Eiser heeft ook beroepsgronden ingediend over andere punten uit het bestreden besluit, maar de rechtbank komt daaraan niet toe gelet op voorgaande overwegingen.
    Conclusie en gevolgen
    5. Het beroep is gegrond en de rechtbank vernietigt het bestreden besluit. Dat betekent dat de afwijzing van de asielaanvraag op deze manier geen stand kan houden. Verweerder zal een nieuw besluit moeten nemen op eisers aanvraag. Daarbij zal verweerder rekening moeten houden met deze uitspraak. De rechtbank draagt verweerder op om dit nieuwe besluit binnen acht weken te nemen.
     5.1.
    De rechtbank veroordeelt verweerder in de proceskosten die eiser heeft moeten maken. De rechtbank kent € 1.868,- toe (1 punt voor het indienen van een beroepschrift en 1 punt voor het deelnemen aan de zitting, met een waarde per punt van € 934,- en een wegingsfactor 1).
    Beslissing
    De rechtbank:

    - verklaart het beroep gegrond;- vernietigt het bestreden besluit van 12 september 2025;- draagt verweerder op om binnen acht weken na de dag van verzending van deze uitspraak een nieuw besluit te nemen op de aanvraag en daarbij rekening te houden met deze uitspraak;- bepaalt dat verweerder de proceskosten van eiser tot een bedrag van € 1.868,- moet vergoeden.
    Deze uitspraak is gedaan door mr. C.I.H. Kerstens-Fockens, rechter, in aanwezigheid van mr. J.F.A. Bleichrodt, griffier.
    De beslissing is uitgesproken in het openbaar en bekendgemaakt op:
    Informatie over hoger beroep

    Een partij die het niet eens is met deze uitspraak, kan een hogerberoepschrift sturen naar de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State waarin wordt uitgelegd waarom deze partij het niet eens is met de uitspraak. Het hogerberoepschrift moet worden ingediend binnen 4 weken na de dag waarop deze uitspraak is verzonden. Kan de indiener de behandeling van het hoger beroep niet afwachten, omdat de zaak spoed heeft, dan kan de indiener de voorzieningenrechter van de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State vragen om een voorlopige voorziening (een tijdelijke maatregel) te treffen.

    Een aanvraag zoals bedoeld in artikel 28 van de Vreemdelingenwet 2000 (Vw 2000).
    Op grond van artikel 31, eerste lid, van de Vw 2000.
    Artikel 29, eerste lid, onder a, van de Vw 2000.
    Artikel 29, eerste lid, onder b, van de Vw 2000.
    In de regio Duhok.
    Richtlijn 2011/95/EU.
    De Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State (hierna: de Afdeling)
    Zie voor het voorgaande de uitspraak van de Afdeling van 18 september 2012, ECLI:NL:RVS:2012:357.
    Zie bijvoorbeeld ook de uitspraak van de meervoudige kamer van deze rechtbank, zittingsplaats Groningen, van 4 februari 2025, ECLI:NL:RBDHA:2025:1393.
    U.S. Agency for International Development.
    Pagina 11 van het thematisch ambtsbericht.

    Artikel delen

    Word lid van PONT | Omgeving

  • Toegang tot Kennisbank
  • Lees e-books
  • Contact met vakgenoten
  • Eigen nieuwsoverzicht
    • WORD LID

    Algemeen

    Service

    Navigeer

    Berghauser Pont Mediagroep

    CONTACT

    𝕏

    Copyright 2026 Berghauser Pont | Website gemaakt door Buro Zero