S

SCHORSEN

Bij schorsing wordt de werking aan een besluit tijdelijk ontnomen óf kan een raadslid tijdelijk niet functioneren. Eerstgenoemde mogelijkheid vloeit uit de Awb voort en is een vorm van voorlopige voorziening, laatstgenoemde situatie wordt door de Kieswet geregeld, en is aan de orde wanneer een raadslid een verboden handeling als bedoeld in artikel 15 lid 1 Gemeentewet heeft gepleegd. In dat geval is het de voorzitter van de raad die het raadslid schorst. Daarna moet de raad in zijn eerstvolgende vergadering het betreffende raadslid de gelegenheid geven zich te verdedigen. Hierna neemt de raad het besluit tot hetzij opheffing van de schorsing hetzij vervallenverklaring van het raadslidmaatschap van betrokkene.

Een schorsing op grond van de Awb kan door de Voorzieningenrechter op verzoek van één of meer belanghebbenden worden uitgesproken. Hiertoe gaat deze rechter over als het belang bij onmiddellijke uitvoering van het bestreden besluit naar zijn oordeel niet opweegt tegen het belang van degene die om de schorsing heeft verzocht. Hierbij kan worden gedacht aan een verleende bouwomgevingsvergunning waarvan direct gebruik kan worden gemaakt maar die tot feitelijk onomkeerbare gevolgen leidt. Het indienen van bezwaar of beroep heeft geen schorsende werking van het bestreden besluit tot gevolg.

Wettelijk kader: artikel 8:81 Awb, artikel X8 Kieswet

Van belang is, dat een bestuursrechtelijk schorsingsverzoek niet op zichzelf kan worden ingediend. Eerst moet een zogeheten bodemprocedure aanhangig zijn gemaakt: een schorsingsverzoek is ontvankelijk als er al een bezwaarschrift of (hoger)beroepschrift tegen het bestreden besluit is ingediend. Uiteraard moet ook worden voldaan aan de andere eisen van ontvankelijkheid, zoals het zijn van belanghebbende. In de praktijk spreekt de Voorzieningenrechter een schorsing niet alleen uit als het belang van de indiener van het schorsingsverzoek groter moet worden geacht dan het belang van onmiddellijke uitvoering van het besluit, maar ook als het bestreden besluit naar zijn oordeel in de bodemzaak geen stand zal houden. Tegen een uitspraak in een voorlopige voorzieningsprocedure, waaronder dus ook begrepen een al dan niet toewijzen van een schorsingsverzoek, is geen beroep mogelijk.

SECRETARIS

De Gemeentewet schrijft voor dat het college een secretaris aanwijst. Voor invoering van het dualisme werd de secretaris door de gemeenteraad benoemd. Hij stond zowel de raad als het college terzijde. Deze aldus benoemde gemeentesecretaris heeft als wettelijke taak het terzijde staan van college, burgemeester en door hen benoemde commissies. Het college mag ingevolge de Gemeentewet alleen vergaderen in aanwezigheid van de secretaris. Als hoogste ambtenaar is de secretaris tevens richting het college verantwoordelijk voor het goed functioneren van de ambtelijke organisatie. De raad heeft geen functionele binding met de secretaris. Van de secretaris wordt wel verwacht dat deze zijn aandeel levert in een goede werkrelatie met de griffier, ook al lopen hun wederzijdse belangen niet altijd parallel.

Wettelijk kader: artikel 102 e.v. Gemeentewet

Omdat de secretaris voor een deel werkzaam is in het politiek-bestuurlijke deel van de gemeentelijke organisatie waarin het college zijn plaats heeft en voor een ander deel als hoogste ambtenaar geldt, verkeert hij bij tijd en wijle in een zekere spagaat, en wel op de momenten dat de belangen binnen het college niet gelijkluidend zijn aan die van de ambtelijke organisatie. Een dergelijke spagaat kan leiden tot een beëindiging van het dienstverband met de secretaris. Niet altijd is het namelijk mogelijk om de alsdan ontstane belangentegenstelling (lees: belangenconflict) te overbruggen. In een politiek-bestuurlijke setting waarin collegebesluiten tot stand komen is de mogelijkheid van het ontstaan van een dergelijke situatie een onvermijdelijk gegeven.

STAKEN VAN STEMMEN

Als het bij het nemen van een raadsbesluit op stemmen aankomt kan het voorkomen dat er evenveel voorstemmers als tegenstemmers zijn. In dat geval staken de stemmen. Wanneer de stemmen staken bij een schriftelijke stemming en het gaat over personen tot wie de keuze door een voordracht of bij een herstemming is beperkt, wordt in dezelfde vergadering een herstemming gehouden. Als de stemmen dan wederom staken, beslist terstond het lot. Ingeval de stemmen staken bij een hoofdelijke (mondelinge) stemming maakt het uit of de vergadering al dan niet voltallig is. Bij niet-voltalligheid moet het nemen van een besluit worden uitgesteld tot een volgende raadsvergadering. Als de stemmen dan wederom staken is het voorstel niet aangenomen. Wanneer echter de vergadering wel voltallig is, geldt dat het voorstel op dat moment niet is aangenomen en wordt niets aangehouden tot een volgende vergadering.

Bedenk dat er per definitie geen voltallige vergadering is als leden om wat voor reden dan ook de raadzaal verlaten tegen het moment dat er moet worden gestemd.

Wettelijk kader: artikel 32 lid 4 t/m 6 Gemeentewet

Van een voltallige vergadering is sprake als alle leden waaruit de raad bestaat, uitgezonderd zij die zich van stemming moesten onthouden, aan de stemming hebben deelgenomen. Dit is wat artikel 32 lid 6 van de Gemeentewet bepaalt. Nu is dit minder duidelijk dan het op het eerste gezicht lijkt. Wat moet worden verstaan onder “alle leden waaruit de raad bestaat”? Is dit inclusief of exclusief vacatures wegens ziekte- of zwangerschapsverlof. Telt de zetel mee van het raadslid dat wegens drukke werkzaamheden uit de raad is gestapt, nog steeds in de gemeente woont maar voor hem nog geen opvolger tot de raad is toegelaten? Wanneer is sprake van een situatie waarbij een raadslid zich van stemming moet onthouden?

STEMMEN

Besluitvorming door de gemeenteraad vindt plaats door stemming. En wel tijdens een raadsvergadering. Met dien verstande dat, als niemand stemming vraagt, het voorstel is aangenomen. Tijdens de raadsvergadering moet onderscheid worden gemaakt tussen schriftelijk en mondeling stemmen. Wanneer het gaat om het nemen van een besluit omtrent een persoon voor het doen van een benoeming, voordracht of aanbeveling, dan schrijft (artikel 31 van) de Gemeentewet voor dat dit schriftelijk, dus door het invullen van stembriefjes, moet. In alle andere situaties is de volgorde dat er geen (mondelinge of andere) stemming plaatsvindt als er niet om stemming wordt gevraagd. Als echter de raadsvoorzitter of (minstens) een van de leden van de raad dit verlangt dan moet er mondeling worden gestemd. Het Reglement van Orde moet voor die situatie bepalen op welke wijze dit gebeurt. Mondeling stemmen vindt plaats door elk ter vergadering aanwezig raadslid zijn stem “voor” of “tegen” te laten uitbrengen. Op die wijze wordt bereikt dat de kiezer kan waarnemen hoe het door hem gekozen raadslid zich opstelt bij het nemen van een raadsbesluit. Het is van deze tijd dat het hoofdelijk stemmen langs elektronische weg plaatsvindt. Zolang daarbij duidelijk is wat het stemgedrag van elk raadslid is, kan hiertegen geen bezwaar bestaan. Bedenk hierbij dat elk raadslid zijn stem uitbrengt ‘zonder last’. Dit vloeit voort uit het vrij mandaat van het raadslid. Een fractie kan dus niet bepalen hoe een raadslid stemt.

Wettelijk kader: artikelen 29 tot en met 32 Gemeentewet

Bedoeling van de Gemeentewet is dat elk raadslid hoorbaar zijn stem uitspreekt. Hiermee op gespannen voet staat de praktijk in menig raadszaal dat er wordt gestemd door handopsteken of dat de fractievoorzitter het standpunt van zijn fractie kenbaar maakt. Risico van handopsteken is dat niet alle handen op tijd zijn of worden geteld of juist dat een raadslid zijn uitgebrachte stem ‘tegen’ wil corrigeren en bij het handopsteken ‘voor’ zijn hand wederom opsteekt. Het kenbaar maken van een ‘fractie-stem’ miskent dat elk raadslid zijn eigen stem mag bepalen en hiertoe in alle vrijheid zijn eigen afweging mag maken. Een fractie heeft geen stem(recht)