Hoe kunnen we een richtlijn ontwikkelen voor geluidniveaus tijdens discozwemmen in zwembaden, ter ondersteuning van beheerders en ontwerpers bij het waarborgen van akoestisch comfort en het beperken van geluidhinder? Met die vraag gingen Evy van Laarhoven en Lotte Brokken – studenten Bouwkunde aan Avans Hogeschool – aan de slag tijdens hun afstudeeronderzoek bij LBP|SIGHT.
Onder begeleiding van adviseurs bouwakoestiek Jeroen Vugts en Pien Schravesande onderzochten zij de optredende geluidniveaus in zwembaden, de impact hiervan op medewerkers en omgeving en de invloed van bouwkundige constructies bij het beperken van geluidhinder. Dit resulteerde in een waardevol en praktisch toepasbaar advies voor de praktijk.
Zwembaden zijn, akoestisch gezien, complexe ruimten waarin verschillende geluidbronnen aanwezig zijn, zoals spelende kinderen, technische installaties en muziek. Door deze combinatie kan het geluidniveau in een zwembadzaal snel oplopen. Dat is relevant omdat er in de Omgevingswet bepaald is hoeveel geluid er op de gevels van omliggende geluidgevoelige gebouwen mag komen. Opvallend is dat elk Programma van Eisen voor een zwembad weer andere uitgangspunten gebruikt. Evy: “Er is wel een richtwaarde, maar deze geeft geen harde norm waarop gestuurd kan worden. Veel zwembaden hanteren nu eigen richtwaarden.”
Om inzicht te krijgen in een realistisch geluidniveau hebben Evy en Lotte geluidmetingen uitgevoerd in vijf zwembaden tijdens het discozwemmen – het moment waarop het geluidniveau in een zwembad het hoogst is. De resultaten laten zien dat het geluidniveau in de zwemzalen aanzienlijk kan oplopen, met gemiddelde waarden per zwembad van 80 dB(A) tot 92 dB(A) en pieken ver daarboven. Daarmee komt het geluidniveau in sommige situaties dicht in de buurt van, of zelfs op, niveaus waarbij gehoorschade kan ontstaan.
Ook bleek dat het spectrum van het geluid per zwembad wisselend is. Het spectrum is een maat voor de samenstelling van het geluid, waarbij met name afwijkingen zijn gemeten bij de lage frequenties (de bassen).
Evy en Lotte onderzochten ook in hoeverre zwembadmedewerkers worden blootgesteld aan hoge geluidniveaus tijdens hun werkzaamheden. Volgens de Arbowet moet een veilige en gezonde werkomgeving worden geborgd, waarbij een geluidniveau van 85 dB(A) een belangrijke grens vormt. “Het kwam voor dat medewerkers gedurende langere tijd werden blootgesteld aan hoge geluidniveaus,” vertelt Lotte.
Evy en Lotte adviseren zwembadwerkgevers en -medewerkers om, indien nog niet gedaan, actief maatregelen te nemen om de blootstelling aan de hoge geluidniveaus te beperken, bijvoorbeeld door het dragen van gehoorbescherming. Dit beschermt medewerkers tegen mogelijke gehoorschade op lange termijn en draagt bij aan een veiligere en gezondere werkomgeving, in lijn met de eisen uit de Arbowet.
Een ander belangrijk onderdeel van het onderzoek is de invloed van bouwmaterialen op de geluidoverdracht naar de omgeving. Evy: “Met behulp van de software Geomilieu onderzochten we welke geluidisolatie nodig is in gevel- en dakopbouw van zwembaden om te voldoen aan de geldende grenswaarden op de gevels van omliggende woningen. De uitdaging bij zwembaden is dat we te maken hebben met grote volumes met grote dak- en geveloppervlaktes. Vanuit gewichts- en kostenbesparing is het daarbij vaak wenselijk om te bouwen met lichte constructies zoals sandwichpanelen.”
Daarnaast onderzochten Evy en Lotte de toepassing van biobased (isolatie)materialen als alternatief voor de traditionele bouwmaterialen. “Massa is belangrijk voor het tegenhouden van geluid: hoe zwaarder het materiaal, hoe beter het geluid wordt tegengehouden,” legt Lotte uit. Kalkhennepblokken hebben een hogere dichtheid en presteren daarom het beste binnen de biobased opties. “Over het algemeen zijn biobased materialen lichter en is het lastig om dezelfde isolerende werking te krijgen als traditionele bouwmaterialen,” vult Evy aan.
Het onderzoek laat zien dat een eenduidige richtlijn voor geluid in zwembaden moeilijk vast te stellen is. De verschillen tussen zwembaden zijn groot, onder andere door variaties in materiaalgebruik, muziekinstallaties, ruimtevorm, capaciteit en omgeving.
Met hun onderzoek hebben Evy en Lotte een belangrijke stap gezet richting een beter onderbouwde aanpak van geluid in zwembaden. Door metingen te combineren met analyses en praktische adviezen, bieden zij handvatten waarmee opdrachtgevers en adviseurs beter kunnen sturen op akoestisch comfort, veiligheid voor medewerkers en het beperken van geluidoverlast naar de omgeving.
