Terwijl politiek Den Haag zich buigt over de toekomst van de bouwregelgeving, groeit de kritiek op de samenstelling van het gesprek. Bij het rondetafelgesprek van woensdag ontbreken namelijk precies die partijen die dagelijks de gevolgen van die regels ervaren: consumentenorganisaties. Dat is opvallend, stellen VACpunt Wonen en Ieder(in) in een gezamenlijk position paper. Zij zijn wel vertegenwoordigd in diverse overlegstructuren rond bouwregelgeving, maar kregen geen uitnodiging voor deze specifieke bijeenkomst. “Wie praat over regels die bepalen hoe mensen straks wonen, moet ook de mensen aan tafel zetten die weten hoe die regels in de praktijk uitpakken,” zo klinkt het.
De discussie over bouwregelgeving draait momenteel sterk om vereenvoudiging. Minder regels, minder bureaucratie, sneller bouwen. Op papier klinkt dat logisch. Maar volgens de consumentenorganisaties schuilt daar een risico.
“Bouwregelgeving gaat niet over regels. Het gaat over mensen,” luidt hun kernboodschap.
De bestaande eisen in het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl) zijn volgens hen al minimumnormen. In de praktijk blijken die echter vaak als plafond te functioneren: als een gebouw nét voldoet, wordt het als voldoende beschouwd. Terwijl dat niets zegt over de daadwerkelijke bruikbaarheid of kwaliteit van wonen.
Een woning kan juridisch kloppen en toch onpraktisch of zelfs onveilig zijn. Denk aan een zogenaamd toegankelijke woning die door zware rookwerende deuren niet zelfstandig bereikbaar is, of aan een brandveilig gebouw waarin bewoners niet weten wat ze moeten doen bij brand.
In het position paper wordt gewaarschuwd voor precies dat spanningsveld: formele naleving versus feitelijke kwaliteit. Wetgeving kan op papier kloppen, maar in de dagelijkse praktijk tekortschieten.
Zo noemen de organisaties meerdere concrete knelpunten:
Volgens de organisaties ontstaat zo een systeem waarin efficiëntie en kostenbesparing zwaarder lijken te wegen dan leefbaarheid en gebruikskwaliteit.
Juist tegen die achtergrond wordt het als problematisch gezien dat consumentenorganisaties niet deelnemen aan het rondetafelgesprek. Hun rol is immers om de vertaalslag te maken van regels naar dagelijks gebruik.
VACpunt Wonen en Ieder(in) benadrukken dat bewoners geen sluitpost zijn in het bouwproces. “Bewoners/gebruikers zijn niet het eindpunt van beleid – zij zijn de reden dat het beleid bestaat,” stellen zij.
Het ontbreken van deze stem maakt het debat volgens hen onvolledig. Zeker nu het gesprek expliciet gaat over de toekomst van regelgeving die direct invloed heeft op veiligheid, toegankelijkheid en woonkwaliteit.
In hun oproep aan de commissie Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening vragen de organisaties om structurele betrokkenheid van consumentenpartijen. Niet alleen landelijk, maar juist ook bij lokale projecten en concrete bouwprocessen.
Daarnaast pleiten zij voor:
De kern van hun boodschap is eenvoudig, maar fundamenteel: bouwen gaat niet primair over regels, maar over mensen die in die gebouwen moeten leven.
Of, zoals zij het zelf samenvatten:
“De gebruiker is geen sluitpost. De gebruiker is de reden waarom we bouwen.”
Met het rondetafelgesprek van 28 mei staat de koers van de bouwregelgeving opnieuw ter discussie. Maar zonder de stem van bewoners dreigt het debat volgens critici vooral een technisch gesprek te blijven – terwijl de impact ervan juist dagelijks voelbaar is achter de voordeur.
