Het voorstel Wet op de defensiegereedheid (Wodg) is op 23 juni 2026 toegestuurd aan de Tweede Kamer. Vanmiddag vond een rondetafelgesprek plaats, georganiseerd door de vaste commissie voor Defensie. De regeringscommissaris Omgevingswet diende een position paper in (bijgevoegd). Daarin uit hij zijn zorgen uit over de inbreuk op de eenheid, kwaliteit en doorontwikkeling van het wettelijk stelsel van de Omgevingswet (Ow) . Hij stelt dat het wettelijk stelsel van de Ow met behoud van eenheid en kwaliteit de gereedstellingsactiviteiten kan reguleren op een manier die recht doet aan het defensiebelang. Terechte waarschuwingen over het buiten toepassing laten van participatie en inspraak, beroep in 1 instantie, geen nadeelcompensatie en uiteraard past een vijfde AMvB onder de Ow niet in het systeem.
Hem werden de meeste vragen gesteld. De kans is groot dat de vaste commissie in haar verslag de opmerkingen van de regeringscommissaris voorlegt aan de minister van Defensie. De kans is uitermate klein dat zij aan de slag gaat met de opmerkingen. Dat zou immers een ingrijpende nota van wijziging tot gevolg hebben en staat haaks op het verlangen van Defensie om een eigen wet te hebben.
Al eerder zijn aanvallen op de Ow gedaan, zoals met de Wet versterking regie volkshuisvesting (Wvrv) en de aanbevelingen van de Adviesgroep STOER. En die aanvallen zullen de komende jaren alleen maar toenemen.
Daar waar minister De Jonge in 2023 meermalen de blijde boodschap verkondigde dat de Ow een oplossing zou zijn voor alle opgaven in de fysieke leefomgeving, blijkt telkens weer dat de aanpak van die opgaven vraagt om een aanpassing of afwijking van de Ow. De roep om effectieve sectorale wetgeving voor departementsproblemen zal alleen maar sterker worden.
Dat is niet verwonderlijk: de Ow is geen operationele wet maar een catalogus van procedures, gebaseerd op een reeds in de negentiende eeuw verlaten codificatiegedachte.
U zult zien dat als er weer hoogwater komt, we natuurlijk niet eerst gaan participeren en onderzoeken gaan uitzetten: Net als naar aanleiding van het hoogwater van 1993 en 1995 zal de regering dan met een wetje komen om op snelle wijze de noodzakelijke werken tot stand te brengen. Dat deed de regering al met de Wvrv en wil ze nu ook met de Wodg. Ongetwijfeld zullen voor KRW-maatregelen, netcongestie, aanpak stikstof en de aanwijzing van de woonlocaties wetsontwerpen worden ingediend waarin van de Ow wordt afgeweken.
Het zal nog wel even duren voordat de MVRO zal inzien dat de op een achternamiddag gemaakte keuze voor een integrale (lees: alles op één hoop) wet het grootste obstakel is om welk fysiek probleem in de leefomgeving dan ook aan te pakken of op te lossen.
Tot die tijd zal de regeringscommissaris zijn handen vol hebben om de departementskikkers in de Ow-kruiwagen te houden.
