Brandveiligheid staat onder druk. Nieuwe bouwmethoden, de energietransitie, vergrijzing en steeds complexere gebouwen zorgen voor nieuwe uitdagingen. Volgens Hans Zuidijk, portefeuillehouder Brandveiligheid van Brandweer Nederland, is het tijd voor een fundamentele herijking van de bouwregelgeving. “Als de wereld verandert, moet de regelgeving mee veranderen.”
Hans Zuidijk
“Brandveiligheid begint aan de voorkant. Hoe beter we risico’s vooraf beheersen, hoe minder we achteraf hoeven te bestrijden.”
Hans Zuidijk
“Omdat de wereld om ons heen ingrijpend verandert. We bouwen steeds vaker met biobased materialen zoals hout, stro, vlas en kurk. Woningen worden beter geïsoleerd, daken worden benut voor energieopwekking en energieopslagsystemen en lithium-ionbatterijen maken inmiddels deel uit van ons dagelijks leven. Ook de samenleving verandert. We bouwen hoger en complexer, terwijl tegelijkertijd steeds meer ouderen langer zelfstandig thuis blijven wonen. Dat zijn ontwikkelingen die invloed hebben op brandveiligheid. Het probleem is dat één belangrijke factor onvoldoende is mee veranderd: de bouwregelgeving. Terwijl de omstandigheden veranderen, zijn veel uitgangspunten in de regelgeving nog gebaseerd op een werkelijkheid van jaren geleden.”
“Wij zien dagelijks dat branden zich anders gedragen dan vroeger. Bovendien verlopen rookontwikkeling en rookverspreiding anders. Door betere isolatie blijven rook en hitte langer in gebouwen aanwezig. Bovendien kan tegenwoordig niet alleen de inventaris, maar soms kunnen ook delen van de constructie bijdragen aan branduitbreiding.
Daarnaast zien we dat bewoners niet altijd passen binnen de aannames waarop regels zijn gebaseerd. Van veel ouderen of minder zelfredzame bewoners kan simpelweg niet worden verwacht dat zij zelfstandig en snel een gebouw verlaten wanneer zich een brand ontwikkelt. Dat zijn geen theoretische discussies. Het zijn ontwikkelingen die wij bij incidenten daadwerkelijk tegenkomen.”
“Wij vinden dat het tijd is om terug te gaan naar de kernvraag: welk veiligheidsniveau willen we eigenlijk bereiken? De huidige regelgeving is in de loop der jaren steeds verder uitgebreid. Daardoor is een omvangrijk stelsel ontstaan met veel voorschriften en uitzonderingen. Wij zien behoefte aan regelgeving die minder gericht is op het afvinken van voorschriften en meer op het daadwerkelijk bereiken van een veilig resultaat. Daarom pleiten wij voor een fundamentele herijking. Niet door regels te stapelen, maar door opnieuw te kijken welke regels daadwerkelijk bijdragen aan brandveiligheid.”
“Voor de brandweer zijn drie uitgangspunten essentieel. Ten eerste moet regelgeving doelgericht zijn. Het gewenste veiligheidsresultaat moet centraal staan. Ten tweede moeten beleidskeuzes expliciet worden gemaakt en vastgelegd. Als bepaalde risico’s maatschappelijk acceptabel worden geacht, moet daar openheid over bestaan. En ten derde moet regelgeving aansluiten bij de feitelijke inzetmogelijkheden van de brandweer. Wat op papier mogelijk lijkt, blijkt in de praktijk soms veel ingewikkelder.”
“Wat ons betreft heeft dat zelfs de hoogste prioriteit. Veel uitgangspunten in de huidige regelgeving zijn gebaseerd op het idee dat mensen zichzelf in veiligheid kunnen brengen. Maar de samenleving verandert. Het aantal ouderen neemt toe en mensen blijven steeds langer zelfstandig wonen. Dat vraagt om een realistische kijk op zelfredzaamheid. Als we eerlijk kijken naar de mogelijkheden van bewoners, kunnen we gebouwen ontwerpen die beter aansluiten bij de praktijk en uiteindelijk veiliger zijn.”
“Ja. In de regelgeving wordt onder meer uitgegaan van het idee dat branden binnen een bepaalde tijd beheersbaar zijn. In de praktijk zien we steeds vaker dat incidenten groter en complexer worden. Waar we vroeger branden relatief snel onder controle kregen, zien we nu situaties waarin tientallen brandweermensen gedurende vele uren nodig zijn voor evacuatie en brandbestrijding. Dat roept de vraag op of de uitgangspunten onder de huidige regelgeving nog voldoende aansluiten bij de werkelijkheid van vandaag.”
“Een belangrijke rol. De brandweer staat letterlijk aan het einde van de keten, maar meer betrokkenheid aan de voorkant is van groot belang. Wij beschikken over waardevolle praktijkervaring, zien welke maatregelen goed werken, waar risico’s ontstaan en welke ontwikkelingen nieuwe uitdagingen met zich meebrengen. Die kennis willen wij graag inzetten om regelgeving aan de voorkant beter te maken.”
“Wij zijn blij met dat overleg. Het biedt een goede gelegenheid om vanuit de praktijk toe te lichten waar wij kansen en knelpunten zien. Wij willen laten zien dat actualisering van de bouwregelgeving niet alleen gaat over nieuwe regels, maar vooral over een toekomstbestendige en noodzakelijke benadering van veiligheid. Het is de onzichtbare kant van de brandweer, maar een ongelooflijk belangrijke kant: het voorkomen van branden. Uiteindelijk hebben we hetzelfde doel: gebouwen veiliger maken voor bewoners, gebruikers én hulpverleners.”
“De brandweer mag niet worden gebruikt als compensatie voor structurele risico’s die met goede preventieve maatregelen kunnen worden voorkomen. Daarom is actualisering van de bouwregelgeving noodzakelijk. Als de wereld verandert en de samenleving verandert, dan moet de regelgeving mee veranderen. Alleen zo zorgen we ervoor dat Nederland ook in de toekomst veilig blijft om in te wonen, werken en verblijven.”
Brandweer Nederland vraagt al geruime tijd aandacht voor de noodzaak om de bouwregelgeving beter aan te laten sluiten op de huidige bouwpraktijk. In mei 2025 publiceerde Brandweer Nederland het position paper ‘Herijking bouwregelgeving’, waarin wordt benadrukt dat de bestaande bouwregelgeving onvoldoende aansluit bij ontwikkelingen in de huidige maatschappij.
Ter voorbereiding op het rondetafelgesprek Bouwregelgeving van de vaste commissie voor Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening (VRO), dat oorspronkelijk gepland stond voor 28 mei 2026, stelde Brandweer Nederland een geactualiseerd position paper op. Hoewel het rondetafelgesprek uiteindelijk niet doorging, bleef het onderwerp op de politieke agenda staan. Na het commissiedebat Bouwregelgeving van 1 juli 2026 stemde de Tweede Kamer in met een motie van het Kamerlid Beckerman (SP). Daarin wordt opgeroepen tot een integrale verkenning van de uitgangspunten van het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl) en hierbij de vier prioriteiten van de brandweer als uitgangspunt te nemen.
In navolging van hetzelfde commissiedebat vond op 12 augustus 2026 een werkbezoek plaats van de minister van VRO, Kamerlid Steen (CDA) en vertegenwoordigers van de brandweer aan een zorginstelling in Waalwijk. Tijdens dit bezoek werd gesproken over de balans tussen brandveiligheid en leefbaarheid in woonomgevingen. Daarnaast werd afgesproken een werkbezoek te organiseren tussen de minister van VRO en de brandweer. Dit werkbezoek wordt binnenkort georganiseerd.
