Gemeenten staan voor een grote opgave. De woningbouw moet versnellen, terwijl de druk op vergunningverlening toeneemt en de arbeidsmarkt krap blijft. Verdere digitalisering kan helpen om vergunningaanvragen sneller, transparanter en zorgvuldiger te behandelen.
Daarom werkt de VNG samen met gemeenten, softwareleveranciers en andere ketenpartners aan digitale vergunningverlening met BIM (Building Information Modeling). Dit project komt voort uit afspraken die zijn gemaakt tijdens de Woontop 2024 en maakt onderdeel uit van Beleidsmaatregel 13 van het Bestuursakkoord 2027.
Met vergunningverlening op basis van BIM kunnen gemeenten vergunningaanvragen die als digitaal 3D-model worden aangeleverd deels geautomatiseerd beoordelen. Dit draagt bij aan kortere doorlooptijden, betere besluitvorming en een efficiëntere uitvoering van de vergunningverlening.
Digitale vergunningverlening met BIM biedt gemeenten verschillende voordelen:
| Kortere doorlooptijden | Meer kwaliteit en inzicht | Uniformere processen | Ondersteuning bij arbeidsmarktkrapte |
| (Semi-)automatische controles maken het mogelijk om vergunningaanvragen sneller te beoordelen. Ook kan vooraf worden gecontroleerd of een aanvraag volledig is. | Doordat alle relevante informatie is opgenomen in één digitaal model, worden fouten, inconsistenties en risico's eerder zichtbaar. | Het gebruik van standaarden zorgt voor meer transparantie, betere samenwerking en een eenduidigere werkwijze. | Slimmere digitale ondersteuning helpt gemeenten om de toenemende werkdruk beter op te vangen. |
BIM staat voor Building Information Modeling. Het betreft een digitale werkwijze waarbij alle relevante informatie over een bouwwerk wordt vastgelegd in een intelligent 3D-model. In plaats van losse tekeningen en documenten werken betrokken partijen met één gedeeld informatiemodel. Hierdoor ontstaat meer inzicht in het ontwerp en kunnen controles en beoordelingen beter worden ondersteund.
Indienen: De initiatiefnemer dient een BIM-model (IFC-formaat) in via het Omgevingsloket. Het DSO zorgt voor doorgeleiding naar de bevoegde gemeente.
Beoordelen en toetsen: Gemeentelijke beoordelaars openen het model in BIM-software en kunnen onderdelen van de aanvraag deels geautomatiseerd toetsen aan geldende regels en eisen.
Samenwerken: Het BIM-model vormt een gezamenlijke bron van informatie voor betrokken partijen binnen het vergunningverleningsproces.
Om gemeenten te ondersteunen bij de invoering van BIM, werken we met twee sporen die elkaar versterken:
Spoor 1 – Praktijkspoor
Samen met gemeenten verkennen we hoe vergunningverlening met BIM in de praktijk werkt en welke voordelen dit oplevert ten opzichte van traditionele beoordeling op basis van pdf-tekeningen.
Het projectteam ondersteunt deelnemende gemeenten onder andere met:
Daarnaast werken gemeenten gezamenlijk aan procesverbeteringen, het delen van ervaringen en het ontwikkelen van een gezamenlijke aanpak.
Sinds eind 2025 participeren onder andere Rotterdam, Apeldoorn, Veenendaal, Nieuwkoop en Eindhoven in het project. Een volgende groep gemeenten start in september 2026.
Spoor 2 – Ontwikkelspoor
Naast de praktijkervaring werkt de VNG samen met softwareleveranciers en andere stakeholders aan de randvoorwaarden voor landelijke toepassing van vergunningverlening met BIM.
Hierbij wordt gewerkt aan:
Wat in het ontwikkelspoor wordt ontwikkeld, wordt waar mogelijk direct beproefd in het praktijkspoor.
| 2025 | 2026 | 2027 |
| In 2025 zijn de eerste praktijkproeven gestart met een groep koplopergemeenten. In deze fase verkennen gemeenten hoe vergunningverlening op basis van BIM in de praktijk werkt, welke voordelen dit oplevert en welke organisatorische, technische en juridische aandachtspunten daarbij komen kijken. | In 2026 ondersteunt de VNG circa 20 gemeenten bij het opdoen van praktijkervaring met vergunningverlening op basis van BIM. Gemeenten maken kennis met het beoordelen van BIM-modellen, delen ervaringen en werken gezamenlijk aan procesverbeteringen. Tegelijkertijd worden landelijke afspraken, standaarden en ondersteunende voorzieningen verder ontwikkeld en beproefd. | In 2027 wordt het project verder opgeschaald naar een grotere groep gemeenten. De opgedane kennis en ervaringen worden vertaald naar een digitale implementatietoolkit waarmee gemeenten zelfstandig aan de slag kunnen. Het doel is om vergunningverlening met BIM breder toepasbaar te maken en gemeenten te ondersteunen bij een duurzame implementatie binnen de eigen organisatie. |
De VNG is betrokken om de gemeentelijke praktijk goed in beeld te brengen en om te helpen dat de uitwerking bruikbaar wordt voor gemeenten van verschillende omvang en digitale volwassenheid. Gemeenten die meer informatie willen over digitale vergunningverlening met BIM of willen meedoen, kunnen contact opnemen met Jeroen de Ruig via info@vng.nl.
