Het Rijk presenteert een stikstofbrief met mogelijk verstrekkende gevolgen voor agrarische bedrijven, noemt voor de melkveehouderij een norm van 0,164 kilogram ammoniak per kilogram fosfaatrecht per jaar en laat ondernemers vervolgens grotendeels zelf uitzoeken wat dit voor hun bedrijf kan betekenen. Dat is bestuurlijk een forse misser.
Waar zijn de openbare doorrekeningen voor verschillende bedrijfstypen? Hoe is de norm afgeleid? Welke managementmaatregelen en technieken tellen mee? Hoe worden eerdere investeringen en gerealiseerde emissiereducties gewaardeerd? Welke kosten zijn redelijkerwijs te verwachten? En vooral: krijgt een ondernemer die aan de norm voldoet daarna daadwerkelijk rechtszekerheid, een vergunning en ruimte om het bedrijf te ontwikkelen?
Deze vragen leven breed in de landbouw. Het kabinet geeft er nog geen overtuigend antwoord op. De norm is gepubliceerd terwijl de wetenschappelijke validatie, bedrijfstechnische uitwerking en juridische doorwerking nog niet zijn afgerond. Daarmee legt het Rijk wel een mogelijke verplichting bij boeren, maar maakt het onvoldoende duidelijk wat daar concreet tegenover staat.
In die onzekerheid proberen landbouworganisaties de gevolgen van de brief te duiden. Dat is begrijpelijk en zelfs onvermijdelijk. Boeren willen weten waar zij aan toe zijn. Maar juist daarom moeten berekeningen en juridische conclusies zorgvuldig worden begrensd. De rekentool van Agractie oogt professioneel en gebruikt herkenbare bedrijfsgegevens. Daardoor kan gemakkelijk de indruk ontstaan dat de uitkomst een betrouwbare prognose voor het individuele bedrijf is. Die zekerheid kan de tool niet bieden. Cruciale beleidskeuzes staan nog open, de norm betreft alleen stal- en opslagemissies, niet alle handelingsmogelijkheden zijn verwerkt en een volwaardige gevoeligheidsanalyse ontbreekt. Het resultaat is daarom een scenario, geen vastgestelde bedrijfsopgave.
Ook juridisch is meer nodig dan het afwijzen van onderdelen van de brief. De Habitatrichtlijn, de additionaliteitseis en de rechtspraak over salderen verdwijnen niet wanneer een beleidsvoorstel wordt ingetrokken. Wie legalisatie, vergunningverlening en intern salderen wil herstellen, moet ook laten zien hoe de publieke natuurtaak wordt geborgd en hoe juridisch bruikbare ruimte beschikbaar komt.
In mijn artikel probeer ik daarom feiten, scenario’s en juridische voorwaarden uit elkaar te houden. Niet om partijen de maat te nemen, maar om het debat verder te brengen. Er liggen gedeelde zorgen en er zijn bruikbare aanknopingspunten. Nu moet worden vastgesteld wat wetenschappelijk deugt, juridisch standhoudt en boeren daadwerkelijk perspectief geeft.
De eerste verantwoordelijkheid daarvoor ligt bij het Rijk. Wie de norm maakt, moet haar onderbouwen, doorrekenen, financieren en juridisch waarmaken.
