De kernvraag rondom de Natuurherstelverordening is niet óf natuurherstel nodig is. De kernvraag is of het Rijk voldoende regie heeft gevoerd om duidelijk te maken wat de omvang van de opgave is. En of er noodzaak is tot aanvullende maatregelen (en zo ja, welke?), welke gevolgen voor de uitvoering er zijn en waarom die redelijk zijn.
Het is nu medio augustus 2026. Over een paar weken moet het Rijk haar ontwerp-Natuurplan inleveren in Brussel, en de consultatie voor de Uitvoeringswet Natuurherstelverordening (t/m 23 augustus) is nog lopende. De tijd tussen die consultatie en het inlevermoment is zo kort dat de consultatie eerder een afvink-lijstje is dan een serieuze mogelijkheid om invloed te hebben. Een gemiste kans om het gesprek te voeren vóórdat belangen zich ingraven.
Voor wie met de uitvoering te maken heeft begint het een hoofdpijndossier te worden. Beleidsadviseurs, vergunningverleners en andere ambtenaren moeten die regels straks gaan maken, toepassen en uitleggen. Die duidelijkheid ontbreekt, met alle gevolgen van dien voor processen bij provincies, gemeenten en waterschappen en de uitvoerbaarheid van de natuurherstelverordening.
Voor ontwikkelaars, ondernemers en andere initiatiefnemers leidt die onduidelijkheid tot grote onzekerheid. Projecten zijn soms jaren in voorbereiding voordat die formeel mogelijk gemaakt worden. Als spelregels te laat in het proces helder worden kan dat tot significante vertraging van die projecten leiden, of zelfs dat projecten onuitvoerbaar worden.
Een uitvoerbaarheidsrisico overigens dat ook in het Beleidskompas staat (zie snip).
Het Rijk had vanaf 2024 bestuurskundige regie kunnen voeren. Om zo vroeg mogelijk (en niet pas bij de deadline van het ontwerp-Natuurplan) inzicht te geven in de opgaven, scenario's, belangen, enzovoort. Dat is gezien de stevige discussies die nu spelen over het Natuurplan én deze Uitvoeringswet (en het late tijdstip van deze consultatie) niet of onvoldoende gebeurd.
NB: waarom "Natuurplan", en niet "Omgevingsprogramma Natuurherstel"? Het Rijk zou toch het goede voorbeeld geven als het gaat om werken met de Omgevingswet?
