Privaatrechtelijke afspraak is geen vervanging voor planregel

In de uitspraak over de Rotterdamse Parkhaven van 9 juli 2025 (ECLI:NL:RVS:2025:3076, onder 27.4) heeft de Afdeling bestuursrechtspraak deze koerswijziging ingezet en ook recent in een uitspraak van 1 juli jl. bevestigd. Het maakt daarbij niet uit of de gemeente eigenaar of beheerder is van de grond en toezegt de maatregel te zullen realiseren, of daar privaatrechtelijke afspraken over heeft gemaakt. De reden hiervoor is dat privaatrechtelijke afspraken onvoldoende waarborgen voor derden bieden. Die staan buiten die afspraken en zijn afhankelijk van een publiekrechtelijke regeling om hun rechtspositie te waarborgen. De rechtszekerheid vereist dus dat een maatregel die uit het oogpunt van een goede ruimtelijke ordening noodzakelijk is voor de ruimtelijke aanvaardbaarheid van het plan, ook in dat plan wordt geborgd met een voorwaardelijke verplichting. Dit geldt ook voor maatregelen die noodzakelijk zijn om aan de vereisten uit een andere wettelijke regeling te voldoen, zoals bijvoorbeeld de aanleg van een geluidwal om aan een wettelijke geluidgrenswaarde te voldoen, of maatregelen die nodig zijn op grond van een provinciale verordening. Ook dit kan kan met een voorwaardelijke verplichting in de planregels, tenzij deze maatregelen op een andere manier publiekrechtelijk zijn verzekerd. Maatregelen die alleen bedoeld zijn om onverplicht tegemoet te komen aan derden zullen meestal niet noodzakelijk zijn uit het oogpunt van een goede ruimtelijke ordening. Dit betekent dat voor deze maatregelen geen voorwaardelijke verplichting in de planregels is vereist. Bedenk dus goed of een bepaalde maatregel (bij voorbeeld een inrichtingsplan) voldoende is geborgd in het plan.

De uitspraken zijn hier te vinden:
ABRS 1 juli 2026 (Alphen aan de Rijn)
ABRS https://www.raadvanstate.nl/uitspraken/@159128/202404733-1-r3/
ABRS 9 juli 2025 (Parkhaven Rotterdam) https://www.raadvanstate.nl/uitspraken/@152090/202301565-1-r3/

Door Laurine van Schie-Kooman