Op 1 oktober gaat de werkwijze ‘eerder aanvragen’ in, die gemeenten eerder duidelijkheid geeft of er ruimte is op het stroomnet voor bouwprojecten. In het Bestuurlijk Overleg van 9 juni is afgesproken dat de VNG-voorstellen over voorfinanciering en gecoördineerd aanvragen nog verder moeten worden uitgewerkt.
De werkwijze om eerder netcapaciteit aan te vragen maakt het mogelijk dat gemeenten eerder duidelijkheid krijgen of er ruimte is op het stroomnet voor woningbouwprojecten en onderwijs. De VNG heeft aangegeven dat gemeenten grote zorgen hebben bij deze werkwijze omdat de voorfinanciering nu veel eerder in het traject door de gemeente moet worden betaald in plaats van door de projectontwikkelaar. Dat kan gaan om aanzienlijke bedragen.
Het VNG-voorstel om de aanbetaling pas te laten plaatsvinden wanneer er een ontwikkelaar is aangewezen, wordt nu verder uitgewerkt; de netbeheerders zoeken naar een juridische grondslag zodat zij een uitzondering kunnen maken voor gemeenten. Voorwaarde is dat de commissie BBV (een onafhankelijke adviescommissie die toeziet op de financiële regels van Nederlandse decentrale overheden) uitspreekt dat de boekhoudkundige regels geen belemmering vormen. Het neemt niet weg dat de financieringslasten tot mogelijke financieringsproblemen kunnen leiden voor gemeenten.
Ook is in het BO besloten om het voorstel verder uit te werken dat gecoördineerde aanvragen (die zijn afgestemd tussen gemeenten) tot 1 december 2026 voorrang krijgen op individuele aanvragen van gemeenten. De coördinatie gaat dan via de provincies lopen. De VNG wil dat deze rol van de provincies puur procesmatig is, wat betekent dat provincies geen eigen criteria toevoegen aan de bestaande criteria over de opleverdatum en projecthardheid.
Er moet een aanpak worden opgesteld waarin gemeenten voldoende tijd hebben om zich voor te bereiden op het indienen van de aanvraag, zonder dat dit vertraging in de aanvraag oplevert. Onder leiding van het ministerie van BZK werken de VNG, IPO en netbeheerders gezamenlijk het gecoördineerd aanvragen uit.
Met deze afspraken is een belangrijke stap gezet om een uitvoerbare oplossing te vinden voor de zorgen van gemeenten over de werkwijze ‘eerder aanvragen’. De VNG heeft deze uitkomst voorgelegd aan het VNG-bestuur. Naar verwachting is er op 23 juni duidelijkheid of de voorstellen bekrachtigd kunnen worden.
Daarna start een informatietraject om gemeenten, provincies en netbeheerders te ondersteunen bij deze aanpak. Dit start met een webinar op woensdag 1 juli tussen 14.00 en 15.00 uur. De VNG doet een beroep op gemeente om, als dat nog niet in gang is gezet, zo spoedig mogelijk met de voorbereidingen te starten.
