Ik heb geprobeerd de stikstofknoop uit elkaar te halen. Niet om stikstof te relativeren. Stikstofdepositie is voor veel gevoelige natuur een reële drukfactor en verdere emissiereductie blijft nodig. Maar Nederland is vastgelopen in een stelsel waarin emissies, depositie, KDW’s, natuurkwaliteit, staat van instandhouding, modellen, additionaliteit en vergunningverlening te vaak op één hoop worden gegooid.
Emissie is geen depositie. Een KDW is geen natuurmeting. Een modeluitkomst is geen harde werkelijkheid. De staat van instandhouding is geen bedrijfsnorm voor boeren. En emissiereductie heeft alleen betekenis als zij ook leidt tot vergunningverlening, legalisatie, financierbaarheid en rechtszekerheid.
De landbouw heeft een duidelijke opgave. Maar boeren kunnen sturen op voer, mest, stal, beweiding, techniek en management. Niet op hydrologie, historische stikstofophoping, natuurbeheer door anderen of de langjarige reactie van habitattypen en soorten.
De kern is volgens mij: Nederland heeft niet alleen een stikstofopgave, maar vooral een stelselprobleem. Zolang publieke natuurverantwoordelijkheid, additionaliteit en individuele vergunningverlening door elkaar blijven lopen, blijven boeren, bedrijven, provincies en projecten vastzitten.
Deze bijdrage past in een reeks waarin ik meer duiding probeer te geven in de wereld die 'stikstof' heet; hier gaat het over ordening: wat is wetenschap, wat is recht, wat is natuurbeleid en wat mag je eerlijk van ondernemers vragen?
