De Nederlandse bouwsector klimt voorzichtig uit het dal, maar de woningbouw blijft worstelen met structurele knelpunten. Volgens de nieuwste sectorprognose van ING Research groeit de bouwproductie na de krimp van 2024 slechts beperkt, terwijl het tekort aan woningen hoog blijft. Tekorten aan bouwgrond, langdurige procedures, stikstofproblemen en netcongestie blijven de voortgang van nieuwbouw vertragen.
Na een terugval van 2,9 procent in 2024 verwacht ING dat de bouwproductie in zowel 2025 als 2026 slechts met 0,5 procent groeit. Daarmee is wel sprake van herstel, maar blijft de groei duidelijk achter bij eerdere verwachtingen.
Tegelijkertijd kijken aannemers positiever naar de toekomst. Het vertrouwen in de sector bereikte in november een waarde van 19, het hoogste niveau in ruim drieënhalf jaar. Bouwbedrijven zien hun orderportefeuilles groeien en zijn weer vaker bereid personeel aan te nemen.
Volgens ING profiteren bouwbedrijven bovendien van goed gevulde orderboeken. In oktober hadden bouwers gemiddeld 11,5 maanden werk in portefeuille, de grootste werkvoorraad sinds het Economisch Instituut voor de Bouw deze meting uitvoert. Daardoor kunnen ondernemingen kritischer selecteren welke projecten zij aannemen en vaker prijsverhogingen doorvoeren.
Voor de woningbouw is het beeld minder positief. ING verwacht dat er volgend jaar ongeveer 68.000 nieuwbouwwoningen worden gerealiseerd. Daarmee blijft de productie achter bij de behoefte op de woningmarkt.
De bank wijst op een reeks structurele belemmeringen die de woningbouw afremmen. Het gaat onder meer om een tekort aan bouwgrond, langdurige en complexe ontwikkeltrajecten, bezwaarprocedures, de stikstofproblematiek en de toenemende druk op het elektriciteitsnet. Volgens ING vormen deze factoren samen een complex vraagstuk dat alleen met langdurige inzet van overheid en marktpartijen kan worden aangepakt.
Voor professionals in het omgevingsrecht zijn juist deze factoren herkenbaar. Ruimtelijke procedures, vergunningverlening en juridische trajecten spelen een sleutelrol bij de snelheid waarmee woningbouwprojecten van planvorming naar uitvoering gaan.
Niet alleen de woningbouw kampt met tegenwind. Ook investeringen in bedrijfsgebouwen blijven achter. De waarde van afgegeven vergunningen voor bedrijfsgebouwen daalde in de eerste drie kwartalen van 2025 met meer dan een kwart. De afname is zichtbaar in vrijwel alle segmenten, van kantoren tot scholen en logistieke gebouwen.
Volgens ING komt dat mede doordat de vraag naar logistieke centra na de sterke groei tijdens de coronaperiode is afgenomen. Daarnaast zorgt geopolitieke onzekerheid ervoor dat bedrijven terughoudender zijn geworden met investeringen in nieuwe bedrijfspanden.
Waar woningbouw en utiliteitsbouw achterblijven, vormt de infrasector momenteel de belangrijkste groeimotor. ING verwacht dat de productie in deze sector eind 2025 ongeveer 7 procent hoger ligt dan een jaar eerder. Die groei wordt vooral gedragen door investeringen in waterbeheer, klimaatadaptatie en de uitbreiding van het elektriciteitsnet.
Projecten voor rioolverbetering, versterking van waterkeringen en de energietransitie zorgen voor een stevige vraag naar infrastructuur. Daarmee compenseert de sector deels de zwakkere ontwikkelingen in de woning- en utiliteitsbouw.
De conclusie van ING is dubbel. Bouwbedrijven zijn winstgevender, hebben goed gevulde orderboeken en kijken met meer vertrouwen vooruit. Tegelijkertijd blijven de bouwvolumes beperkt groeien en stagneert de woningbouw door een opeenstapeling van ruimtelijke, juridische en technische knelpunten.
Voor de aanpak van het woningtekort ligt de uitdaging daarom niet zozeer bij de bouwcapaciteit, maar vooral bij het wegnemen van de belemmeringen die projecten vertragen. Zolang problemen rond vergunningen, stikstof, netcongestie en beschikbare bouwlocaties niet worden opgelost, blijft een sneller tempo van woningbouw buiten bereik.
