Bezinning op het omgevingsrecht

Het omgevingsrecht heeft de afgelopen jaren een grote ontwikkeling doorgemaakt. Er zijn veel belangrijke veranderingen tot stand gebracht. Te denken valt aan de Wet ruimtelijke ordening, de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht, de Crisis- en herstelwet , de Waterwet, wijzigingen van de Tracéwet en wetgeving voor natuurbeheer. Met de toepassing van deze wetgeving zal de komende jaren verder ervaring worden opgedaan. Deze moet ook bijdragen aan een zorgvuldige en snelle besluitvorming.

De ontwikkeling van het omgevingsrecht is daarmee niet ten einde. Veranderende maatschappelijke opgaven zullen voor verandering blijven zorgen. Dat vraagt om een visie op de verdere ontwikkeling. Ook het bestaande stelsel van omgevingsrecht vormt een aanleiding voor een visie op de toekomst. Het bestaande stelsel wordt in brede kring als te complex ervaren, ondanks de verbeteringen van de laatste jaren. De complexiteit leidt in de ogen van veel gebruikers van het omgevingsrecht tot lange doorlooptijden, bestuurlijke onzekerheid, onbenut laten van mogelijkheden voor integrale kwaliteit, juridisch getouwtrek, gebrek aan transparantie en tot ergernis en kosten voor burgers en bedrijven. Er is behoefte aan een eenduidig, overzichtelijk en samenhangend stelsel van regels. Ook om de maatschappelijke vraagstukken waar deze regels op aangrijpen effectiever en efficiënter te kunnen oplossen. Dit kwam ook tot uiting in de motie van het Tweede Kamerlid Pieper die het kabinet oproept om vanuit een tabula rasa-gedachte een nieuw stelsel van omgevingsrecht te ontwerpen.

Om de visie vorm en inhoud te geven, werken de bij het omgevingsrecht betrokken ministeries samen in het project Bezinning omgevingsrecht, dat onderdeel uitmaakt van het Actieprogramma vernieuwing instrumentarium gebiedsontwikkeling. Als eerste stap is begin dit jaar een aantal deskundigen van buiten de rijksoverheid gevraagd om een essay te schrijven over de toekomst van het omgevingsrecht.

De opdracht voor de essays luidde, samengevat:
Ontwerp de contouren van een realistisch stelsel van omgevingsrecht dat recht doet aan de wens in de maatschappij om de inrichting van de fysieke leefomgeving op een snellere, doorzichtiger en eenvoudiger wijze aan de maatschappelijk gewenste kwaliteit van de fysieke leefomgeving te kunnen aanpassen. Wat is de kernmethodiek, in termen van middelen en processen, binnen dat stelsel om tot wijzigingen in de fysieke leefomgeving te komen en aan welke randvoorwaarden zou die methodiek moeten voldoen? Beschrijf enkele belangrijke kernnoties die het stelsel typeren.

Het resultaat daarvan is in deze bundel opgenomen. Het is een keur aan essays waarin, vanuit verschillende invalshoeken, perspectief wordt geboden voor de verdere ontwikkeling van het omgevingsrecht. Een bundel vol inspiratie, met zowel vergezichten als concrete aanbevelingen voor de korte termijn. Het is een mooie eerste stap die om een vervolg vraagt. Daarover zal het kabinet op korte termijn besluiten nemen.

Download hier het boekwerk.