Het Stimuleringsprogramma Energiehubs 2024 zet in op versnelling van lokale en regionale energiehubs als onderdeel van het toekomstige energiesysteem. De provincies krijgen daarbij een centrale rol in de selectie en ondersteuning van kansrijke initiatieven, met nadruk op procesondersteuning, samenwerking en afweging van maatschappelijke en nettechnische randvoorwaarden.
Energiehubs worden in de handreiking gepositioneerd als schakel tussen lokale opwek, gebruik, opslag en omzetting van energie. Zij moeten bijdragen aan een slimmer decentraal energiesysteem waarin elektriciteit, warmte en duurzame gassen beter op elkaar worden afgestemd. Dat is niet alleen van belang voor verduurzaming, maar ook voor het verminderen van druk op het elektriciteitsnet.
Het programma sluit aan op de bredere ontwikkeling naar een energiesysteem met zowel centrale als decentrale structuren. Binnen die ontwikkeling kunnen energiehubs helpen bij maatschappelijke opgaven zoals woningbouw, mobiliteit en lokale duurzame opwek. Ook voor bedrijventerreinen en andere concentraties van energievraag en -aanbod worden zij nadrukkelijk als kansrijke oplossing gezien.
Voor 2024 is € 23,8 miljoen beschikbaar gesteld, waarvan € 18,1 miljoen via de provincies wordt verdeeld voor de doorontwikkeling van concrete en kansrijke energiehub-initiatieven. Die middelen zijn expliciet bedoeld als procesgeld, bijvoorbeeld voor hubregisseurs, onderzoek en advies. De realisatie- en exploitatiefase vallen daar in beginsel buiten.
Provincies moeten samen met gemeenten, netbeheerders en regionale ontwikkelmaatschappijen een uitvoeringsagenda opstellen. Daarin moeten onder meer inzicht in initiatieven, regionale en nationale samenwerking, kennisdeling, monitoring en besluitvorming worden uitgewerkt. Ook moet duidelijk zijn op basis van welk afwegingskader initiatieven ondersteuning kunnen krijgen.
De handreiking benadrukt dat ondersteuning alleen doelmatig is als zowel technische inpasbaarheid als maatschappelijke meerwaarde worden beoordeeld. Netbeheerders kijken daarbij onder meer naar de positie van deelnemers op het net, de organisatorische inrichting van het initiatief en de mogelijkheid om energiestromen te meten en te sturen. Daarnaast tellen factoren mee als urgentie, lokaal eigenaarschap, cofinanciering en de bijdrage aan verduurzaming en het toekomstige energiesysteem.
Voor de periode 2025-2030 is nog € 142,6 miljoen beschikbaar. De lijn uit 2024 moet daarbij zoveel mogelijk worden voortgezet, maar verdere keuzes over inzet en instrumentarium volgen later.
Zie volledige handreiking hier: Handreiking provinciale aanpak Stimuleringsprogramma Energiehubs 2024
