Tijdens de parlementaire behandeling van de Crisis- en herstelwet is toegezegd om vinger aan de pols te houden bij de implementatie van de wet en jaarlijks te rapporteren over de voortgang. Hierbij bied ik u daarom de rapportage over 2013-2014 aan, de vierde in de rij.
Tijdens de parlementaire behandeling van de Crisis- en herstelwet is toegezegd om vinger aan de pols te houden bij de implementatie van de wet en jaarlijks te rapporteren over de voortgang. Hierbij bied ik u daarom de rapportage over 2013-2014 aan, de vierde in de rij.
Managementsamenvatting
Algemeen
Vier jaar na het inwerking treden van de Chw (31 maart 2010) is een verschuiving zichtbaar. Meer accent krijgt de functie van de wet als wegbereider en voorloper, vooral bij de ontwikkeling in regelgeving. De drie laatste tranches van het Besluit uitvoering Chw bevatten 22 projecten die vooruitlopen op het wetsvoorstel van de Omgevingswet. Maar ook eerder hebben innovatieve experimenten onder de Chw bijgedragen aan aanpassingen van bestaande regelgeving. Wat blijft is de stimulans, die de Chw biedt, om besluiten sneller en eenvoudiger tot stand te brengen en om innovatie en duurzaamheid te bevorderen.
De Chw krijgt bovendien volume. Hoofdstuk 2 van de Chw (bijzondere voorzieningen) staat volop in de belangstelling. Daarover doet dit Voortgangsrapport verslag. In het Besluit uitvoering Chw (eerste t/m zesde tranche) zijn 67 projecten opgenomen: 21 ontwikkelingsgebieden, 43 innovatieve experimenten en 3 lokale projecten met nationale betekenis. Het totaal komt boven de honderd zodra de lopende aanwijzingsprocedures van de zevende, en achtste tranche zijn afgerond én de projecten die zich hebben aangemeld voor de negende tranche zijn aangewezen. Daarnaast is tenminste 19 keer een projectuitvoeringsbesluit genomen. Elke gemeente heeft, zonder aanwijzing bij Algemene maatregel van bestuur, rechtstreeks toegang tot deze bijzondere voorziening.
Dit Voorgangsrapport gaat niet in op het gebruik van de bestuursrechtelijke bepalingen van de Chw (Hoofdstuk 1). Daarover heeft het ministerie van Veiligheid en Justitie een afzonderlijke evaluatie uitgebracht. Juist dit deel van de Chw krijgt in de praktijk de meest omvangrijke toepassing.
Ontwikkelingsgebieden
In 20 van de 22 ontwikkelingsgebieden staat de ontwikkeling tot gemengd, veelal stedelijk, gebied centraal. Hiertoe behoren vijf plannen waar infrastructuur (weg of spoor) een belangrijk stempel drukt op het projectgebied. Twee gebieden zijn en blijven bedrijventerrein, met de opgave tot intensiever gebruik met zo min mogelijk belasting van de omgeving. Geluid is in veruit de meeste ontwikkelingsgebieden het dominante milieuprobleem, soms spelen geurhinder of externe veiligheid.
Twee ontwikkelingsgebieden hebben de procedure geheel doorlopen. De gemeenten Maasdonk en Haarlemmermeer laten zien dat het nieuwe bestemmingsplan met de plus van de Chw in praktijk werkt. De Raad van State heeft hun toepassing van de Chw getoetst en akkoord bevonden. Er zijn nu voorbeelden van het wat en hoe in ontwikkelingsgebieden, waar andere gemeenten hun voordeel mee kunnen doen.
Planontwikkeling in complexe gebieden vergt tijd. In vijftien ontwikkelingsgebieden is de planvoorbereiding nog niet afgerond. In enkele gebieden is sprake van stagnatie door uitval van de marktvraag of door een slechte positie van de ontwikkelaar.
In vijf gemeenten is een plan tot stand gekomen zonder dat in juridische zin gebruik is gemaakt van de Chw. De Chw levert ook in deze gebieden vaak wel een impuls voor het vinden van een oplossing die uitvoerbaar blijkt te zijn met het reguliere wettelijke instrumentarium. Ook dat is de hefboom van de Chw.
Innovatieve experimenten
De innovatieve, duurzame experimenten zijn in te delen in vier grote groepen: Nieuwe technieken (8 projecten t/m de achtste tranche), duurzaam bouwen (4), minder regels en procedures (35) en experimenteren met het wetsvoorstel van de Omgevingswet (22). In de experimenten wordt toestemming verleend om af te wijken van regelgeving. De Wet ruimtelijke ordening is koploper, gevolgd door de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht, de Woningwet en de Wet milieubeheer.
Eigen aan experimenteren zijn succes én falen. Belangrijk leerpunt tot nu toe is dat het bieden van juridische ruimte niet voldoende is voor succes. Inbedding in organisatie, kennis delen en verbindingen leggen met andere regelgeving zijn succesfactoren.
Projectuitvoeringsbesluit
Het projectuitvoeringsbesluit biedt wat het belooft: snelheid en eenvoud. De records zijn een doorlooptijd van minder dan vier maanden van ontwerp tot onherroepelijk ruimtelijk besluit, inclusief uitvoeringsbesluiten. Als er geen beroep is bij de Raad van State is de gemiddelde doorlooptijd 5 maanden; bij beroep (twee projecten) vergt de hele procedure gemiddeld 10 maanden. Voor woningbouwprojecten en projecten met een maatschappelijke betekenis is het projectuitvoeringsbesluit een succesformule. Maar wel een onbekende. Het projectuitvoeringsbesluit is, sinds de Chw in werking is, pas 19 keer toegepast. Gemeenten maken blijkbaar liever gebruik van de meer bekende en gangbare alternatieven.
Lokale en (boven)regionale projecten met nationale betekenis
Sinds 17 juli 2010 zijn drie gebieden aangewezen als lokaal project met nationale betekenis: de FlorijnAs te Assen, het Stationsgebied in Utrecht en het Rotterdamse Central District. Het opgebouwde bestuurlijke commitment bij de totstandkoming van de structuurvisies werkt gunstig door in de uitvoering. De bestuursrechtelijke versnelling bij de uitvoeringsbesluiten is een steun in de rug. Belangrijke delen van deze projecten zijn opgeleverd (zoals het Centraal Station Rotterdam) of volop in uitvoering (muziekpaleis, stadskantoor en OV-terminal Utrecht). Utrecht en Assen combineren het project met nationale betekenis met innovatieve duurzame experimenten in de Chw.
Tot slot
Bij de uitvoering van de Chw gaat het om twee elkaar versterkende effecten. Ten eerste maakt de Chw procedures eenvoudiger en sneller en biedt de wet juridisch mogelijkheden om andere wegen te bewandelen. Zonder die ruimte lukt het niet. Vanuit veel projecten komt daarnaast het signaal dat de Chw een stimulans is om een stapje bij te zetten, om een wat andere benadering te kiezen, met een frisse blik tegen de materie aan te kijken, uit te gaan van kansen en om partijen te binden. Successen komen tot stand als beide aspecten goed in balans zijn. Zeker de experimenten die vooruitlopen op het wetsvoorstel voor de Omgevingswet roepen veelvuldig de vraag op of de eigen gemeentelijke werkwijze en organisatie (nog) wel aansluit bij de meer integrale benadering die deze wet met zich mee gaat brengen.
Download hier de rapportage
