Gisteren heeft de Afdeling een belangrijke uitspraak (ECLI:NL:RVS:2026:5905) gedaan over het aspect spuitzonering. De uitspraak gaat over een TAM-omgevingsplan voor een nieuwe woningbouwontwikkeling in Bernheze, waarbij een externe spuitzone van 50 meter is gelegd op aangrenzende agrarische percelen. De uitspraak is relevant, omdat de rechtspraak over externe spuitzones op agrarische gronden tot dusver óf alleen maar over hobbymatig gebruikte gronden ging (vergelijk AbRS 6 november 2024, ECLI:NL:RVS:2024:4506 en Vz. AbRS 18 september 2026, ECLI:NL:RVS:2026:5568) óf (als het wel ging om bedrijfsmatig gebruik) deze verouderd was (zie AbRS 10 september 2014, ECLI:NL:RVS:2014:3342 en AbRS 20 december 2017, ECLI:NL:RVS:2017:3530).

De appellant in kwestie is een melkveebedrijf die zijn gronden gebruikt voor het telen van maïs en gras. Doordat een spuitzone op zijn gronden is komen te liggen, worden de gebruiksmogelijkheden van zijn gronden beperkt. De appellant betoogt dat de raad onvoldoende rekening heeft gehouden met zijn belangen bij de keuze op zijn perceel het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen uit te sluiten.
De Afdeling volgt dit standpunt niet en overweegt daarbij dat de raad de belangen van appellant in kaart heeft gebracht en mee heeft gewogen, maar ook heeft onderbouwd waarom ondanks de negatieve gevolgen voor appellant ervoor is gekozen binnen 50 m van de nieuwe woningen het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen niet toe te staan. De Afdeling acht hierbij van belang dat de raad heeft onderzocht of een kortere afstand mogelijk was, maar heeft gekozen meer gewicht toe te kennen aan de behoefte aan woningen dan aan de bedrijfsbelangen van het melkveebedrijf.
Dat het van belang is om eerst te onderbouwen of op agrarische gronden een kleinere spuitzone dan 50 meter kan worden aangehouden, had ik ook opgemerkt in mijn recente artikel voor het Tijdschrift voor Bouwrecht (𝘛𝘉𝘙 2026/76). Daarbij tekende ik wel aan dat dit in principe geen grote opgave hoeft te vormen, gelet op onder meer de omstandigheid dat (op dit moment) geen door de Afdeling geaccepteerd wetenschappelijke rekenmodel voorhanden is waarmee kan worden onderbouwd of en in hoeverre eventuele driftreducerende omstandigheden (zoals een haag) effectief zijn. Alleen in evidente gevallen waarbij blootstelling aan gewasbeschermingsmiddelen nagenoeg uitgesloten is, zal mijns inziens de noodzakelijkheid van een 'externe spuitzone' van 50 meter gelet op de locatiespecifieke omstandigheden vermoedelijk niet kunnen worden onderbouwd (zie bijvoorbeeld ECLI:NL:RVS:2026:1410).
De uitspraak bevat nog meer interessante overwegingen (onder meer over de definitie van ‘gewasbeschermingsmiddel’ in planregels), maar dat gaat de omvang van deze LinkedIn-post te buiten.