Uit de Afdelingsuitspraak van 30 september 2026 (ECLI:NL:RVS:2026:5776) volgt dat het college in zijn onder de Wet ruimtelijke ordening (“Wro”) genomen planschadebesluit geen actieve risicoaanvaarding mocht tegenwerpen aan de koper van een voormalige steenfabriek. Het college had zich op het standpunt gesteld dat de koper, die in het pand een supermarkt wilde vestigen maar vervolgens geconfronteerd werd met de inwerkingtreding van een nieuw bestemmingsplan dat die mogelijkheid uitsloot, ten tijde van zijn investeringsbeslissing rekening had kunnen houden met de mogelijkheid dat de supermarktbestemming op de locatie van de steenfabriek zou worden wegbestemd.

De Afdeling overweegt dat bij de beoordeling van een aanvraag om tegemoetkoming in planschade ook de voorzienbaarheid van de schadeoorzaak in de beoordeling wordt betrokken (art. 6.3 Wro). De schadeoorzaak is voorzienbaar, als voor een redelijk denkend en handelend koper ten tijde van het nemen van een investeringsbeslissing aanleiding bestond om rekening te houden met de kans dat de planologische situatie ter plaatse zou gaan veranderen in een voor hem ongunstige zin. Met voorzienbaarheid wordt in beginsel gedoeld op objectieve voorzienbaarheid, dat wil zeggen: voorzienbaarheid op basis van een concreet beleidsvoornemen dat openbaar is gemaakt. Niet vereist is dat het bewustzijn van het risico ook daadwerkelijk bij de aanvrager aanwezig was. Voor een openbaar gemaakt concreet beleidsvoornemen is ook niet vereist is dat deze een formele status heeft; het gaat erom dat een redelijk denkend en handelend koper uit de openbaarmaking ervan moet kunnen begrijpen op welk gebied het beleidsvoornemen betrekking heeft, wat de zakelijke inhoud ervan is, en dat hij van de inhoud ervan kan kennisnemen. Uit de rechtspraak volgt in dit verband verder dat voor het aannemen van voorzienbaarheid niet is vereist dat verwezenlijking van de schadeveroorzakende overheidsmaatregel volledig en onherroepelijk vaststaat, dat deze maatregel in detail is uitgewerkt of dat de omvang van de nadelige gevolgen met nauwkeurigheid kan worden bepaald; beslissend is of op het moment van investering de mogelijkheid van de schadeveroorzakende overheidsmaatregel zodanig kenbaar was, dat hiermee bij de beslissing tot investering rekening kon worden gehouden (vgl. de Afdelingsuitspraak van 6 augustus 2025, ECLI:NL:RVS:2025:3690). Hoewel zonder concreet beleidsvoornemen in beginsel geen sprake is van voorzienbaarheid, kan in voorkomende gevallen ook rekening worden gehouden met subjectieve voorzienbaarheid: persoonlijke omstandigheden, waardoor de aanvrager feitelijk op de hoogte was van de komende planologische ontwikkeling. Verder volgt uit Afdelingsrechtspraak dat de voorzienbaarheid vastgesteld wordt op het moment van de aankoop (en niet op het moment van levering) van de onroerende zaak.
Naar het oordeel van de Afdeling heeft het college in dit geval zich ten onrechte op het standpunt gesteld dat de koper ten tijde van de aankoop van de voormalige steenfabriek bekend behoorde te zijn met de mogelijkheid dat de supermarktbestemming zou komen te vervallen. De Afdeling volgt het oordeel van de rechtbank dat het college niet aannemelijk heeft gemaakt dat het detailhandelsbeleid op de juiste wijze bekend is gemaakt en ter inzage is gelegd; de enkele verwijzing naar de openbare behandeling in de raadsvergadering en de mogelijkheid om op de peildatum de notulen te kunnen raadplegen is daarvoor niet voldoende, net zo min als de verwijzing naar het persbericht (vgl. de Afdelingsuitspraak van 7 oktober 2020, ECLI:NL:RVS:2020:2382). Daarnaast geeft de plantoelichting van het inmiddels vervallen bestemmingsplan volgens de Afdeling geen blijk van een concreet beleidsvoornemen om de detailhandelsbestemming van de steenfabriek weg te bestemmen. Omdat het college ook anderszins niet aannemelijk heeft gemaakt dat de koper ten tijde van de investeringsbeslissing op de hoogte was of behoorde te zijn van het detailhandelsbeleid, concludeert de Afdeling dat het college de koper ten onrechte actieve risicoaanvaarding heeft tegengeworpen.