Buren verzoeken de gemeente om handhaving tegen aarden wallen en vijvers. De gemeente wijst dit af. De buren maken bezwaar. Bij de heroverweging besluit de gemeente tóch te handhaven en legt een last onder bestuursdwang op. Maar de gemeente pakt direct door: ze leggen in datzelfde besluit óók een last op voor een mantelzorgwoning, waar de buren nooit om hadden gevraagd. De eigenaar van het perceel is het hier niet mee eens en maakt bezwaar tegen deze brede last. De gemeente stuurt dit bezwaarschrift direct door naar de rechtbank ter behandeling als beroep.
De juridische analyse: mag het college een bezwaarschrift zomaar doorsturen naar de rechtbank? Een boeiende uitspraak van de Rechtbank Overijssel (ECLI:NL:RBOVE:2026:2901 d.d. 26 mei 2026) laat haarfijn zien dat dit afhangt van de oorspronkelijke reikwijdte van het handhavingsverzoek. De rechtbank hakt de zaak juridisch in tweeën:
1) De aarden wallen en vijvers (bevoegd). De rechtbank oordeelt dat ze over dit deel wél mag oordelen. Waarom? Omdat dit onderdeel in de bezwaarfase een 'ex nunc' heroverweging was van de eerdere afwijzing (naar aanleiding van het verzoek van de buren). Het opleggen van de last is hier onderdeel van de beslissing op bezwaar. Het doorsturen als beroepschrift was hier dus terecht.
2) De mantelzorgwoning (onbevoegd). Hier trekt de rechtbank een harde grens. Omdat de mantelzorgwoning geen onderdeel was van het oorspronkelijke handhavingsverzoek van de buren, is de sanctie op dit punt een nieuw primair besluit. Daartegen staat helemaal geen beroep open bij de rechtbank, maar moet eerst regulier bezwaar worden gemaakt bij het college! Het bezwaarschrift had dus nooit door de gemeente doorgestuurd mogen worden en gaat retour afzender.
De afdronk voor de rechtspraktijk: bij een volledige heroverweging in bezwaar kun je als bestuursorgaan veel repareren. Maar pas op met bestuurlijk 'meeliften'. Voeg je nieuwe overtredingen toe die buiten het oorspronkelijke verzoek en primaire besluit vallen? Dan creëer je een nieuw primair besluit en begin je procedureel weer op nul.
