Belangrijke uitspraak voor het openbare-orderecht: last onder dwangsom op grond van artikel 13b Opiumwet kan niet worden opgelegd voor hele gemeente. Geen onlogische uitspraak, maar wel een waar de nodige discussie over ontstond in openbare ordeland: kan een last onder dwangsom ter voorkoming van herhaling van een nieuwe overtreding op grond van artikel 13b Opiumwet worden gericht op de persoon of enkel op het pand waar de overtreding geconstateerd is? En kan hij daarmee enkel voor het pand worden opgelegd waar de overtreding is vastgesteld of voor de hele gemeente?
Enerzijds: de last op grond van artikel 13b Opiumwet is objectgericht van aard (bijv. ECLI:NL:RVS:2022:2523 en ECLI:NL:RVS:2024:1145).
Anderzijds: als iemand het pand al heeft verlaten, omdat bijvoorbeeld de huurovereenkomst is ontbonden, wat heeft een last die tot dat pand beperkt is dan nog voor zin?
De Afdeling kiest in twee uitspraken van vandaag voor de eerste lijn (ECLI:NL:RVS:2026:4578 en
ECLI:NL:RVS:2026:4579). De Afdeling overweegt:
- De in artikel 13b van de Opiumwet neergelegde bevoegdheid van de burgemeester om een last onder bestuursdwang op te leggen, is gekoppeld aan wat in een specifiek pand aan aanwezige stoffen en voorwerpen is aangetroffen en is in zoverre pandgericht
- De bevoegdheid van de burgemeester om een last onder dwangsom op te leggen, is naar het oordeel van de Afdeling als afgeleide bevoegdheid eveneens gekoppeld aan wat in een specifiek pand is aangetroffen en in zoverre ook pandgericht.
- Omdat [appellant] geen toegang meer had tot het pand heeft de burgemeester hem niet een daarop gerichte last willen opleggen. In plaats daarvan heeft de burgemeester [appellant] bij het besluit, verzonden op 25 april 2023, voor het gehele grondgebied van de gemeente de lasten onder dwangsom opgelegd om herhaling op een andere locatie te voorkomen.
- Naar het oordeel van de Afdeling is de burgemeester hiermee buiten de grenzen van zijn bevoegdheid getreden. Dat de burgemeester de bestrijding van drugsoverlast in de gemeente van groot belang vindt en daarom een ruime blik op artikel 13b heeft, betekent niet dat hij aan het pandgerichte karakter van de dwangsombevoegdheid voorbij kan gaan.
- Voor zover de burgemeester zich op het standpunt stelt dat [appellant] artikel 3 van de Opiumwet heeft overtreden en deze overtreding oplegging van de lasten onder dwangsom op grond van artikel 13b voor het grondgebied van de hele gemeente rechtvaardigt, kan hij hierin niet worden gevolgd. Artikel 13b bevat geen grondslag voor bestuursrechtelijke handhaving van artikel 3.
