In deze e-cursus Introductie Grondeigendom leer je alles over grondeigendom en grondbeleid onder de Omgevingswet.
️Een inwoner neemt een stuk (gemeente)grond in gebruik en trekt dit bij zijn eigen tuin. Op deze grond plaatst de bewoner vervolgens een overkapping, legt verharding aan en graaft zelfs een vijver. Wat te doen in zo'n situatie?
In de uitspraak ECLI:NL:RBGEL:2026:7111 d.d. 16 september 2026 behandelde de Rechtbank Gelderland deze casus. Een inwoner had een stuk grond bij zijn eigen perceel getrokken, ingericht als tuin en er een overkapping, verharding en zelfs een vijver aangelegd. De bewuste grond had echter de bestemming "Bos".
Vaak wordt gekeken naar privaatrechtelijke handhaving vanuit de eigenaarspositie van de gemeente. Het grote nadeel hiervan is dat je al snel verstrikt raakt in een lange civielrechtelijke procedure, waarbij de bewoner zich verweert met een beroep op verjaring. In de uitspraak van de Rechtbank Gelderland deed de verzoeker precies dat: hij stelde door verjaring eigenaar van de grond te zijn geworden.
Naast de privaatrechtelijke route, die vaak gepaard gaat met taaie discussies over verjaring, is er een krachtig tweede spoor: bestuursrechtelijk handhaven wegens het handelen zonder de benodigde omgevingsvergunning. In deze specifieke casus heeft het toegeëigende perceel de bestemming Bos. De geconstateerde bouwwerken en verharding zijn daar niet toegestaan en de grond mag niet als erf worden gebruikt. Het college legt daarom een last onder dwangsom op (oplopend tot in totaal € 80.000,-). De voorzieningenrechter oordeelt dat de lopende civielrechtelijke eigendomskwestie deze bestuursrechtelijke handhaving niet in de weg staat. Van concreet zicht op legalisatie is bovendien geen sprake: het college wil het strijdige gebruik simpelweg niet toestaan en weigert een omgevingsvergunning, ongeacht de uitkomst van het eigendomsgeschil. De last blijft in stand.
Tip voor de praktijk:
Laat je als gemeentelijke toezichthouder of jurist niet direct in de verdediging drukken door stapels verjaringsstukken en civiele eigendomsclaims. Bestuursrechtelijk handhaven op basis van het omgevingsplan biedt vaak een snelle en effectieve route om tot actie over te gaan. Zolang het college vasthoudt aan de geldende bestemming, kun je daadkrachtig optreden tegen de illegale uitbreiding van een erf. Parallel daaraan kan het civielrechtelijke traject lopen om de grond daadwerkelijk terug te vorderen.
