Bij een due diligence-onderzoek naar een oudere bedrijfslocatie wordt de vraag of een natuurtoestemming aanwezig of noodzakelijk is, nog weleens beantwoord met de dooddoener: “No permit on file. Make your own assessment.” Een van de interessantere uitspraken van deze zomer laat zien welk risico daarachter kan schuilgaan.
Wat speelde er?
Falk produceert sinds 2009 respectievelijk 2016 sandwichpanelen op twee bedrijfslocaties nabij de Veluwe. Voor geen van beide locaties was eerder een natuurvergunning verleend.
In 2019 vraagt Falk daarvoor afzonderlijke natuurvergunningen aan. Zij stelt dat de stikstofdepositie niet toeneemt ten opzichte van de bemesting van de voormalige landbouwgronden waarop het bedrijventerrein is ontwikkeld.
Het college accepteert deze referentiesituatie niet en weigert de vergunningen. In hoger beroep oordeelt de Afdeling eveneens dat Falk geen referentiesituatie kan ontlenen aan de vroegere bemesting.
Op de referentiedatum was het agrarische gebruik, inclusief bemesting, nog toegestaan op grond van het gebruiksovergangsrecht. In 2001 en 2002 werden de gronden nog wel agrarisch gebruikt, maar niet meer bemest. Daarna werd het agrarische gebruik definitief gestaakt.
Vanaf 2003 was het gebruiksovergangsrecht uitgewerkt. Daarmee was vanaf de referentiedatum tot de realisering van de bedrijfsactiviteiten niet ononderbroken een planologisch regime van kracht waaruit volgde dat bemesting was toegestaan.
Falk kan evenmin terugvallen op de planjurisprudentie over activiteiten die zijn beëindigd ten behoeve van een nieuwe ontwikkeling. Volgens de Afdeling verschillen de referentiesituaties voor plannen en projecten zodanig van elkaar dat de daarvoor geldende criteria niet uitwisselbaar zijn.
Falk trekt vervolgens alle registers open. Het college zou de referentiesituatie moeten herstellen of zelf dan maar een passende beoordeling moeten maken. Als dat allemaal niet kan, zou schadeloosstelling zelfs kunnen bestaan uit het beschikbaar stellen van middelen voor extern salderen. Ook een schending van het eigendomsrecht wordt ingeroepen.
Het mag allemaal niet baten. Falk kan de vroegere bemesting niet als referentiesituatie inzetten en moet zelf een passende beoordeling van haar bedrijfsactiviteiten laten maken.
Kort samengevat: breng bij aankoop niet alleen in kaart óf een natuurtoestemming aanwezig is. Onderzoek bij het ontbreken daarvan ook of voor de bestaande bedrijfsactiviteiten een vergunning nodig is en, zo ja, of in de passende beoordeling een juridisch bruikbare referentiesituatie kan worden ingezet.
Laat je daarbij niet het bos in sturen met “make your own assessment”. Ga er evenmin zonder meer van uit dat een bedrijf op een volgens de reguliere ruimtelijke procedures ontwikkeld bedrijventerrein natuurrechtelijk wel goed zal zitten.
